میهن نما
میهن نما
گفتاورد

مهدیه الهی قمشه ای

به مادران جوان پیشنهاد می کنم هر شب برای کودکان تان داستان هایی از ادبیات کهن ایران بخوانید تا بچه ها با فرهنگ و ادبیات سرزمین خود آشنا شوند.

مهدیه الهی قمشه ای

تازه های تارنما
پیشنهاد ویژه

شايد جزاير قناري پر از قناري باشد، اما هيچ فرهنگي مثل فرهنگ ايران سرشار از آواز عاشقانه بلبل و دستان و هزار نيست و به راستي كدام بلبل در كجاي جهان و در كجاي تاريخ ادب، نغمه‌اي شورانگيزتر از بلبلان رها در شعرهاي عاشقانه و عارفانه حافظ داشته است؟ شايد هندوستان پر از طوطي باشد اما طوطيان شكرشكن شيرين‌گفتار «چهل طوطي» را كس ندارد. پرندگان همه‌جا مي‌پرند و نغمه سر مي‌دهند اما نغمه‌هاي حكمت‌آموز پرندگان منطق‌الطير فريدالدين عطار، بس دلنشين‌تر است. در شيراز، «شهرگل» نه تنها در شعر حافظ و سعدي، بلكه با قلم سحرانگيز نقاشان نيز ميخك‌هاي سرخ و زنبق‌هاي بنفش نيز به تصوير درمي‌آمد.

مشهورترين نقاش شيرازي، «استاد لطفعلي صورتگر شيرازي» بوده كه در اواسط قرن نوزدهم ميلادي (سيزدهم هجري) مي‌زيسته است. در سال‌هاي 1171 تا 1275 قمري، شيراز مركز نقاشي گل‌ها بوده است. مجموعه نقاشي‌هايي كه از گل در شيراز تهيه شده بود، مخصوص جلد كتاب‌ها بوده كه تاكنون نيز باقي مانده است. اين جلدها حاوي نسخه‌هاي خطي قرآن كريم هستند، بعضي از آنها امضا ندارند ولي برخي از آنها امضا دارند كه مهم‌ترين آنها از آثار لطفعلي صورتگر شيرازي بوده كه متعلق به قرن سيزدهم هجري است.

اما مشاهدات «شارل لوبروين» (1735 ميلادي) از شهر اصفهان نيز شگفت‌آور است. او به هنرمندي گمنام اشاره مي‌كند كه به دستور دربار، همه انواع گل‌هاي ايراني را از روي اصل و همه انواع گل‌هاي اروپايي را از روي يك نسخه كتاب خارجي بازسازي كرده بود، به‌طوري كه فهرست بسياري از انواع گل‌هاي موجود را در اختيار حكومت قرار مي‌داد.

واقعيت آن است كه اصطلاحات متداول در ميان ايرانيان براي توصيف باغ‌ها و گل‌هايي كه در باغ پرورش مي‌دهند، علاقه هموطنان ما را به گل نشان مي‌دهد ... با اينكه از قرن‌ها پيش تاكنون بسياري از لغات و اصطلاحات فارسي با كلماتي داراي ريشه عربي آميخته شده‌اند ولي اغلب اصطلاحات مربوط به گل و پرورش گل «فارسي سره» هستند. در قلمرو گل‌هاي ايراني، «گل سرخ» از همه مشهورتر است و اين طبيعي است چرا كه كلمه «گل» در فارسي، همه به معناي گل سرخ است و هم به تنهايي خود «گل» را مي‌رساند.

از ديرباز در ايران مرسوم بوده است كه بعضي از گل‌ها مانند «لاله» را با لفظ گل يا بدون آن به كار مي‌برند، مانند لاله يا گل لاله، در حالي كه باغ پر از گل لاله را «لاله‌زار» مي‌نامند. لفظ گل در تركيبات ديگري نيز به چشم مي‌خورد، مثل «گلستان» يعني «باغ گلسرخ» ... در حالي كه «گلشن» و «گلزار» به معناي «باغ گل» است.

ـ «گلگشت» يعني: تفرجگاه.

ـ «گلكاري» يعني: ايجاد تپه و يا باغچه گل.

ـ «گلدسته» هم به معناي «دسته گل» است و هم مناره‌هاي كنار مساجد كه بر آن اذان مي‌گويند.

ـ «گلبانگ» يعني: صداي بلبل و حتي گاه به اذان نيز «گلبانگ مسلماني» مي‌گويند.

ـ گل را با عسل مي‌آميزند و به آن «گل انگبين» مي‌گويند.

ـ «گلچين»، از نظر تحت‌اللفظي يعني كسي كه گل مي‌چيند، اما منظور، هر چيز برگزيده و انتخاب شده است.

با اين توصيف، ما ايرانيان مي‌توانيم خود را «گلباز» يعني دوستدار گل بناميم.

ـ «گل ريزان»، رسم گل ريختن بر سر عروس و داماد و يا اعطاي هديه به كسي است كه آبرومند است اما برحسب اتفاق نيازمند شده است.

ـ «گلابتون»، گل‌هاي برجسته‌اي است كه با رشته‌هاي نقره يا طلا روي پارچه مي‌دوزند.

ـ «گلشكر»، معجوني از برگ گل، شكر يا قند و گلاب است كه گاهي آن را «گلقند» هم گفته‌اند و در قديم به عنوان مسهل به كار مي‌رفته است ...

اصطلاحات مربوط به گل در فرهنگ ايراني بسيار است: گلچهره، گلرخ، گلگون، گل‌اندام، گل سرسبد، ...

«شاردن»، سياح اروپايي سيصد سال پيش در سفري به ايران چنين نوشته است: «به‌طور كلي گل‌هاي ايران از حيث درخشندگي و رنگ، از گل‌هاي اروپا زيباترند.» اين سياح انگليسي به نام گل‌هاي ايراني اشاره مي‌كند و در فهرست بلندبالايش مي‌نويسد: قرنفل، گل‌گندم، گل‌خطمي، گل هميشه‌ بهار، حسن يوسف، پامچال، گل زعفران، گل خشخاش، ياس بنفش، نرگس زرد، آلاله سرخ، تاج خروس، گل برفك، شقايق و ...

او مي‌نويسد: قرنفل يك گل زيبا و غير معمولي است كه هر بوته آن 30 گل دارد. شاردن مي‌افزايد: گل سرخ ايران پنج رنگ است: سفيد، زرد و سه نوع سرخ. همچنين، گل سرخ دو رنگ، كه گلبرگ آن، يك رو سرخ و روي ديگر زرد است ...

سال‌هاست كه موزه‌ها و مجموعه‌داران مختلف از هر جاي دنيا، بهاي گزافي براي خريد نقاشي‌هاي «گل ايراني» مي‌پردازند، به‌طوري كه امروزه دسترسي به تابلوهاي نقاشي گل در ايران بسيار مشكل است و درموزه‌هاي معتبر دنيا نيز به ندرت مي‌توان چنين آثاري را يافت.

احمدرضا دالوند
تهران امروز

  • بازدید: 4599
 

دیدگاه خود را بنویسید

▒ از شما می خواهیم :
◄ دیدگاه های خود را در پیوند با همین جستار بنگارید.
◄ از فرستادن دیدگاه های همانند (تکراری) بپرهیزید.
◄ پرسشهای خود را در انجمن پرسش و پاسخ برشمارید.
--------------------------------------------------------
√ مهرمیهن در ویرایش دیدگاه ها آزاد است.
√ دیدگاه ها پس از بررسی (از 1 تا 24 ساعت) نمایش داده می شود.


برگ نخست سرزمین ایران ایران سرزمین گل و بلبل
گفتگو و پرسش و پاسخ
داستانزد ایرانی

آمدم ثواب کنم کباب شدم

آمدم خوبی کنم ، بدی دیدم

پیشنهاد
دیدگاه کاربران
  • وزوانیان هنوز به زبان پهلوی سخن می گویند
    سلام زبان دری چیزی جدا از فارسی است پهلوی ٬فارسی٬دری٬اوستایی زبان هایی مجزا بوده اند که اصل با پهلوی و اوستایی بوده است اوستایی زبان شرقی ایران بوده و با سانسکریت هم ریشه و با پهلوی شباهت داشته و دیگر زبان های شرقی مثل پشتو ٬اسی ٬سغدی شبیه اوستایی هستند اما از زبان پهلوی زبان هایی مختلفی شکل گرفته ا... نمایش / پاسخ
    فرستنده : بالاچ سر مچار پهلوی
  • شاهنامه به زبان ساده (نثر روان)
    بکاربردن واژه ی وصی برای حضرت علی (ع) در دیباچه ی شاهنامه از سوی فردوسی نشانگر آن است که وی علی (ع) را جانشین پیامبر می دانسته است و این خود دلیل بر شیعه بودن وی است . محمد بدو اندرون با علی همان اهل بیت نبی و وصی اگر چشم داری به دیگر سرای بنزد نبی و وصی گیر جای درست پس از این بیت ها چنین می گوید : ... نمایش / پاسخ
    فرستنده : فرزند ایران
  • شاهنامه به زبان ساده (نثر روان)
    فردوسی شیعه نبود چون در آن روزگار هنوز شیعه کشف نشده بود اما علاقمند به خاندان پیامبر بود اما بیشتر از آن به ایران دلبسته بود وگرنه می تونست قران تفسیر کند و از شاهان و خلیفه زمان صله بگیرد نمایش / پاسخ
    فرستنده : فرهاد
فرتورهای دیدنی
پذیرش آگهی


Your SEO optimized title