میهن نما
میهن نما
گفتاورد

رودکی

مردی نبود فتاده را پای زدن / گر دست فتاده ای بگیری مردی

جوانمردی آن است که به جای آسیب زدن به انسانی ناتوان به او یاری رسانی

رودکی سمرقندی

کاربردی
پیشنهاد ویژه

تا پیش از آغاز پژوهش های نوین تاریخی در ایران امروز، انوشیروان ساسانی پادشاهی دادگر و مهربان پنداشته می شد و هر کجا نام او آورده می شد ، پاژنام دادگر یا عادل نیز در کنار آن نوشته می شد.

انوشیروان هنوز هم در میان بسیاری از پژوهشگران و همچنین پیروان کیش زرتشت و بسیاری دیگر از ایرانیان پادشاهی آرمانی و دادگستر و مهرپرور بشمار می آید و دوستداران وی داستان او با پیرزن را نمونه ای از مردم نوازی وی در شمار می آورند . مهر پیروان دین زرتشت به انوشیروان ریشه ی دینی دارد بویژه اینکه انوشیروان مزدکیان را سرکوب کرد . پیروان کیش زرتشت چنین مهری را به گشتاسپ هم دارند و آن نیز ریشه ی دینی دارد.

راست آن است که انوشیروان ، چون بسیاری دیگر از پادشاهان ایرانی ، هم کارهای خوب انجام داده و هم کارهای بد و هر کس که بخواهد درباره ی او یکسویه داوری کند( چه بخواهد او را پادشاهی دادگر بخواند یا ستمگر) ناچار است یا از کارهای بد او چشم پوشد، یا از کارهای خوبش و اینگونه داوری با دانش و انصاف سازگار نیست بنابراین باید کارهای خوب و بد او بگونه ای جداگانه سنجیده شود .

اما پرسشی که در اینجا خودنمایی می کند این است که چگونه تاریخ با آگاهی از انجام برخی کارهای ناشایست او ، چشم از روی این کردارها بسته و او را یکسر "دادگر" خوانده است ؟!

فریدون جنیدی بر این باور است که پاژنام دادگر از زمانی به انوشیروان داده شد که مزدکیان را سرکوب کرد . موبدان دربار که از این کار او بسیار خرسند و شادمان بودند او را انوشه روان دادگر خواندند (مانند پاژنام شهید برای ناصرالدین شاه قاجار که از سوی درباریان به وی داده شد و هیچگاه ایرانیان او را شهید نپنداشتند) و این پاژنام برای خسرو ماندگار شد. جنیدی خسروانوشیروان را از برای آزار و زندانی کردن بزرگمهر دانشمند بزرگ ایران ، سخت نکوهش کرده و سرکوب و کشتار مزدکیان بدست انوشیروان را یک ستم بزرگ برشمرده است .

باستانی پاریزی درباره ی چرایی گزینش این پاژنام برای خسروانوشیروان در کتاب سیاست و اقتصاد عصر صفوی می نویسد:

انوشیروان همانقدر که پی جوئی می کرد تا مزدکیان را تخت فشار قرار دهد ، بهمان میزان هم کوشش داشت که از فشار بر طبقات عامه کاسته شود . بدینجهت بهترین نوع مالیات بندی و طبقه بندی مالیاتی را ایجاد کرد . لقب عادل بیش از آنکه متوجه مزدک کشی او باشد ، مربوط به خراج بندی و طبقه بندی عادلانه ی مالیاتی اوست.

باستانی پاریزی وارونه ی دیدگاه جنیدی باور دارد که انوشیروان این پاژنام را از مردمان ایران گرفته است و ایرانیان با کارهای او در دربار (کشتار مزدکیان و زندانی کردن بزرگمهر و...) کاری نداشته اند و از کارهای اقتصادی او خشنود بوده اند . این دیدگاه می تواند درست باشد زیرا جامعه ی آنروزگار آگاهی کمی از درون دربار داشته و اگر هم آگاه می شده ، کاری نمی توانسته است بکند ولی کارهای اقتصادی انوشیروان به چشم مردمان کشور می آمده و در زندگی آنان کارایی داشته است .

اما امروز دیگر نمی توان یکسویه به داوری نشست و برای داوری درباره ی خوبی و بدی یک پادشاه می باید همه ی کارهای او را در ترازو سنجید و سپس به یک برآیند درست دست یافت .

بنابراین با سنجیدن همه ی کارهای انوشیروان می توان گفت که او یک پادشاه خاکستری است و در کنار کارهای خوبی که انجام داده ، کارهای بدی هم کرده است و گزینش پاژنام دادگر(عادل) برای او هر چند در تاریخ ها و چکامه ها نگاشته و ماندگار شده است ، برازنده نیست .

....................

مهدی زیدآبادی نژاد (گروه پژوهندگان مهرمیهن)

  • بازدید: 1027
 

دیدگاه ها 

 
0 #1 محتشم محمدی 20 آذر 1397 ساعت 11:24
درود بر شما . دست مریزاد. نگارش خوبی بود . تنها واژه ی «انصاف» ناسره بود.
جستار سودمندی بود . آفرین و بدرود.
پاسخ دادن به این دیدگاه
 

دیدگاه خود را بنویسید

▒ از شما می خواهیم :
◄ دیدگاه های خود را در پیوند با همین جستار بنگارید.
◄ از فرستادن دیدگاه های همانند (تکراری) بپرهیزید.
◄ پرسشهای خود را در انجمن پرسش و پاسخ برشمارید.
--------------------------------------------------------
√ مهرمیهن در ویرایش دیدگاه ها آزاد است.
√ دیدگاه ها پس از بررسی (از 1 تا 72 ساعت) نمایش داده می شود.


برگ نخست گذشته ی ایران درباره ی پاژنام دادگر برای انوشیروان ساسانی
گفتگو و پرسش و پاسخ
داستانزد ایرانی

چیزی که عیان است چه حاجت به بیان است

چیزی که آشکار و مشخص است نیازی به گفتن و بیان کردن ندارد

پیشنهاد
دیدگاه کاربران


Your SEO optimized title