واژه ی سپاس واژه ای پهلوی است یا زرتشتی؟

0 تراز
329 بازدید
آغاز گفتمان 7 اردیبهشت 1398 در زبان و گویش از سوی AmKh

درود بر شما

آیا چنین کلمه ای یک بافته ذهنی است که: سپاس کلمه ایرانی است و یادگار زرتشت که همواره می گفت سه چیز را پاس بدارید: پندار نیک پاس یک کردار نیک پاس دو گفتار نیک پاس سه

سه پاس پاسداشت و پاسداری از سه نیک و ایرانیان با گفتن سپاس به همدیگر یادآور این سه مورد مهم میشدند

 

بنده چنین موضوعی را از پیج اینستاگرامی یک شخص ایرانستیز کپی کردم که در مورد آن چنین چیزی مینویسد مهربورزید و بررسی کنید که آیا نوشتار آن درست است یا اگر در مورد واژه ی سپاس تحقیق و پژوهش کردید خواهشمندم اطلاع رسانی کنید

متن زیر را بنگرید که آیا درست است:

- كلمه سپاس، یک کلمه اوستایی و به گویش گاتهایی (یا دیگر لهجه‌های کهن اوستایی) نيست و از همین روی نمی‌تواند یادگار زرتشت باشد. و واژه سپاس به صورت سه + پاس نیست. در زبان اوستایی نیز عدد سه به صورتِ θri (ثری) و θr (ثر) خوانده می‌شود.....
واژه سپاس نهايتاً يك واژه فارسی ميانه (پهلوی) هست و اصل آن espas بود. واژه ناسپاس نیز به صورتِ an espas خوانده می‌شد يعنی‌ در اصلِ كلمه سپاس (espas) به هیچ روی عدد سه وجود ندارد و لذا سپاس به معنی سه عدد پاس (گفتار نيك و پندار نيك و كردار نيك) نيست... سعدی استاد ادب پارسی، می‌گوید:‌ سگ حقشناس به از آدمی ناسپاس ...که این نشان می‌دهد، ناسپاس در مقابل حق‌شناس هست. پس واژه سپاس به معنی حق شناسی هست. (نه سه عدد پاس! 
... 
...
..
منبع
مكنزی‌،‌ فرهنگ زبان پهلوی، ترجمه مهشيد ميرفخرايی،

 

2 پاسخ

0 تراز
پاسخ داده شده 7 اردیبهشت 1398 از سوی فرزند ایران (2,060 تراز)
 
بهترین پاسخ

درود بر شما

پیوند واژه ی سه پاس(سپاس) با آموزه ی : پندار نیک ، گفتار نیک ، کردار نیک ، روشن نیست و همانگونه که واسپوهر گرامی نوشته اند برساخته ی پندار مردمان است . برای اینکه بتوانیم استواری این گفتار را نشان دهیم می توانیم نگاهی به نمونه های دیگر بیندازیم .

فردوسی در شاهنامه برداشت خودش از واژه ی سپاس را اینگونه آورده است :

نخست آفرینش خرد را شناس

نگهبان جان ست آنِ سپاس

سه پاس تو چشم ست و گوش و زبان

کزین سه بود نیک و بد بیگمان

روشن است که فردوسی درباره ی این واژه اندیشیده و برداشت خودش را سروده است اما نه بدان معنا که بخواهد ریشه ی واژه را برای ما بکاود و معنی کند، در شاهنامه واژه ی سپاس بیشتر به همین معنی امروزی (تشکر و قدردانی) بکار رفته است . گاهی هم همسنگ  "مِنت گذاری" آورده شده است . 

بیتی دیگر را برای نمونه بررسی می کنیم . این بیت را نمی توان 100% سروده ی فردوسی دانست اما سروده ی هر که هست در این جستار می توان از آن بهره جست . هنگامی که رستم زاده می شود ،این بیت آمده و سراینده می خواهد بگوید چون رستم تنومند بوده و بشیوه ای نابهنجار (رستمزاد که امروزه سزارین می گویند ) زاده شده است ، مادرش پس از رستن از درد نام فرزند را بر همین بنیاد رستم می نهد :

برَستم بگفتا غم آمد به سر

نهادند رُستمش نام پسر

خوب ، روشن است که واژه ی رُستم را پیوندی با رَستن نیست ( اگر این برداشت درست بود می باید نام را رَستم می نهادند و نه رُستم ) و معنی واژه ی رُستم هم چیز دیگری است که اینجا می توانید بخوانید . ولی سراینده برداشت خودش از این واژه ( همچنین برای خوش آهنگ شدن چامه ) را بدین گونه آورده است .

بنابراین واژه ی سپاس نمی تواند پیوندی با آموزه ی زرتشت (گفتار و پندار و کردار نیک ) داشته باشد و معنی برساخته ای که از آن برداشت شده است ، برداشتی نو و برساخته است .

+1 تراز
پاسخ داده شده 7 اردیبهشت 1398 از سوی ВОСПУҲР (1,543 تراز)
ویراست در 8 اردیبهشت 1398 از سوی ВОСПУҲР
ریشه‌شناسی واژه درست است. واژه ی سپاس به هُنُشک (معنا) «خدمت» هم بوده است. از این پنداران اندر میان مردم کم نیست. مانند : دوجین (dozen)، سه جین یا دوقلو  (doqlu).

spâs اندر میانیک پارسیک زرتشتیک. و ispâs با ای کوتاه اندر پارتیک و میانیک پارسیکِ مانیگان.

گفتمان های پیشنهادی

+1 تراز
2 پاسخ
آغاز گفتمان آبان 29, 1396 در زبان و گویش از سوی pooya (112 تراز)
+1 تراز
2 پاسخ
آغاز گفتمان اردیبهشت 2, 1396 در زبان و گویش از سوی امید
+1 تراز
2 پاسخ
آغاز گفتمان فروردین 17, 1395 در زبان و گویش از سوی ورجاوند (739 تراز)
...