میهن نما
میهن نما
گفتاورد

سعید نفیسی

من نه ازین جهت که ایرانیم ، بلکه از آن جهت که تاریخ خوانده ام و میانه دارم، میتوانم بجرات گفت که کشوری مردخیز تر از ایران در جهان سراغ ندارم . فرزندان ایران باید فخر کنند که ریشه و تنه و شاخ این درخت برومندند.

روانشاد استاد سعید نفیسی

کاربردی
تبلیغات
شاهنامه ی فردوسی
تبلیغات
کیش و دین پیوند کیش مهر و مسیحیت
میانگین امتیار کاربران: / 0
بسیار بدبسیار خوب 

برگرفته از روزنامه ی اطلاعات - چهارشنبه ۳ دی1393
مهر، میترا یا میثره از ایزدان باستانی هندوایرانی است به معنی پیمان و دوستی. پس از ظهور زرتشت، او در شمار فرشتگان آیین جدید قرار گرفت و ایزد نور و روشنایی و نگهبان پیمان شد که سوار بر گردونة خورشید، گرد جهان می‌گردد. از این روی نمادش خورشید (به صورت چلیپا یا صلیب) است. مهرپرستی یا میتراییسم از ایران به روم راه یافت و در سده سوم میلادی، کیش امپراتوری رم شد و بعدها با گرویدن روم به مسیحیت، بسیاری از نمودهای آیین مهر در میان پیروان مسیحیت به جا مان که تا کنون نیز ادامه یافته است. سوای مسیحیت غربی (و نه مسیحیت اصیل و مورد تأیید قرآن کریم)، مهمترین بازماندة کیش مهر، فرقه ایزیدیه در کردستان است. در اینجا بر پایه برخی متون کهن به بررسی تأثیر کیش مهر بر مسیحیت غربی می‌پردازیم:

ـ میلاد… شب زادن عیسى‏بن‏مریم است(ع) و بیست‏وپنجم ‏است از کانون‌الاول و زادن او به دیهى بوده است که او راناصره‌الجلیل خوانند، نزدیک اورشلیم که بیت‏المقدس است.۱ عیسى در شب یلدا به دنیا آمد.

ـ به صاحب دولتى پیوند اگر نامى همى جویى

که از یک چاکرى عیسى چنان معروف شد یلدا

(سنایى)

ـ ایزد دادار مهر و کین تو گویى

از شب قدر آفرید و از شب یلدا

زانکه به مهرت بود تقرب مؤمن

زان که به کینت بود تفاخر ترسا

(امیر معزى)

ـ یک‏شنبه است از او، زتو آدینه تو لیلِ قدر دارى و او یلدا

(ناصرخسرو)

ـ سخنم بلندنام از سخن تو گشت و شاید

که درازنامى از نام مسیح گرفت ‏یلدا

(سیف اسفرنگى)

«یلدا» مأخوذ از سُریانى است به معنى میلاد عربى. چون شب‏یلدا را با میلاد مسیح تطبیق مى‏کرده‏اند، از این رو بدین نام نامیده‏اند.۲و جشن میلاد مسیح که در ۲۵ دسامبر تثبیت شده، طبق تحقیق‏محققان در اصل جشن ظهور میترا (مهر) بود که مسیحیان در قرن‏ چهارم میلادى آن را روز تولد عیسى قرار دادند.۳

بین مسیح (به نقل از انجیل) و میترا و مسیحیت و میترائیسم به قدرى‏شباهت وجود دارد که برخى مسیحیت را تداوم همان آیین‏مهرپرستى مى‏دانند.۴ «مهر» ایزد فروغ و روشنایى و یکى از بزرگترین‏ایزدان در اساطیر کهن هند و ایرانى است و ستایش او در اساطیر وآیینهاى دینى هند و ایرانى جاى والایى داشته و بعدها کیشى‏جداگانه به نام مهرآیینى یا «میترائیسم» از آن پدید آمد و در بخش‏بزرگى از آسیا و اروپا گسترش یافت. بسیارى از نهادهاى دینى‏مسیحیان اقتباسى است از بنیادهاى مهرآیینى و بازمانده «مهرابه» هاى کهن را در زیر بسیارى از کلیساها تا به امروز مى‏توان‏ یافت.۵

در اینجا به‏ذکر پاره‏اى از شباهتهاى مى‏پردازیم:

در آیین میترائیسم روز ۲۵ دسامبر به عنوان روز تولد خدا جشن گرفته‏ مى‏شد۶ و مهریها معتقد بودند که میتره از دل سنگى زاده شد و در وقت تولدش چند چوپان حضور داشتند. مسیح نیز به روایت انجیل در طویله و روز ۲۵ دسامبر به دنیا آمد و فرشته خداوند این مژده را همان شب به‏چند چوپان داد. (لوقا۴؛ ۱۱ر۲)

میتره از مادرى باکره متولد شد و در سرودى به افتخار این تولد آمده است: «باکره‏اى زاییده است… براى‏شما نجات‏بخش متولد شد.» مسیح نیز از مادرى باکره به دنیا آمد وفرشته‏اى مژده داد: «امروز براى شما نجات‏بخش متولد شد.»

میتره ‏مدتى را در کره خاکى به سر آورد و پس از شکار کردن گاوى، دوره‏اقامتش به انتها رسید و به آسمان عروج کرد. مسیح (در انجیل: برة خداوند) نیز به‏عنوان فدیه گناهان بشر، پس از قربانى شدن به آسمان عروج کرد.

در برخى تصاویر متعلق به مذهب مهر، در ضیافتى که شب آخر حضور میتره به افتخار او برپا شد، علاوه بر دو خدمتگزار، هشت نوجوان‏ دیگر هم حضور دارند که مجموعاً دوازده نفر مى‏شوند؛ برابر با تعدادحواریان حضرت مسیح(ع) در شام آخر.

میتره آن گاو را ذبح کرد تا پیروانش‏بتوانند گوشتش را بخورند و خونش را بنوشند؛ همان گونه مسیح(ع) نیز به روایت انجیل در شام آخرنان و شرابش را تقسیم کرد و گفت: «این را بخورید که گوشت من است‏و این را بیاشامید که خون من است.»

مهریها معتقد بودند که مصرف‏گوشت و خون گاو حیات تازه‏اى به فرد مى‏بخشد و نه تنها نیروى‏جسمانى را افزایش مى‏دهد، بلکه روان را هم تصفیه مى‏کند و به‏هنگام رستاخیز در فروغ ابدى اثر مفیدى مى‏گذارد. به عقیده برخى‏محققان میتره با قربانى گاو مى‏خواست با او وحدت عرفانى برقرارکند. مسیحیان نیز با خوردن نان و شراب مخصوص در کلیسا، به طورنمادین گوشت و خون مسیح را مى‏خورند و با او اتحاد برقرار مى‏کنند.۷

در آخرین ضیافت میتره، «سُل» ـ ایزد خورشید ـ بالباسى قرمز حاضر بود و میتره هم جامه‏اى سرخ بر تن و کلاهى‏ارغوانى بر سر داشت. در روایت انجیل، مسیح نیز در وقت مصلوب شدن، جامه‏اى‏سرخ به تن کرده بود.

میتره آخر سر بر گردونة خورشید سوار شد و به‏آسمان عروج کرد۸ و چه بسا از آنجا «صلیب» به عنوان نماد گردونه‏خورشید، در آیین مهرى و بعدها به عنوان وسیله عروج مسیح(ع) درآیین مسیحیت مورد تقدیس و احترام قرار گرفت.

نکته آخر اینکه هنوزدر نظر مسیحیان، یک‏شنبه روز مقدس (holiday) است که روز خورشید (sunday) نامیده مى‏شود.۹ در ادب فارسى نیز حضرت مسیح(ع) پس از پرواز، به‏آسمانِ چهارم (فلک خورشید) رفت و در آنجا ساکن شد!

ـ به چارم آسمان، پهلوى‏خورشید

تو ما را چون مسیحا دارى امروز

(کلیات شمس)

اوحدى مراغی در وصف حضرت مریم(س) می‌گوید:

ـ مُهر دوشیزگى تمیمة او «مِهر تابنده» در مشیمه او

ـ ماتم سراى سپهر چهارمین روح‏الامین به تعزیت «آفتاب» شد

(خاقانى)

ـ خانة مانى است طبع، چهره‏گشاى بهار

نایب عیسى است ماه، رنگرز شاخسار

(خاقانى)

ـ خورشید کوست قبلة ترسا و جفت عیسى

گفـت: از ملـوک چنو صفـدرى نـدارم

(خاقانی)

ـ اندر صف «خورشیدپرستان» شدم اینک

زیرا که میان، سخت به «زنّار» ببستم

پیش تو برم سجده، میان‌بسته به زنار

تا خلق بدانند که خورشیدپرستم

(امیر معزى)

ـ سایه خورشیدسواران طلب رنج خود و راحت یاران طلب

(نظامى)

پی‌نوشتها:

۱ـ التفهیم، ۲۴۷٫ بیست‏وپنجم مارسِ سالى که عیسى در آن به دنیا آمد، برابر است با اول ‏نیسانِ یهودیان و سى تیر فارسیان.(شرح مشکلات دیوان خاقانى، ۹۹۲)

ـ به ماه تیر، کانگه بود نیسان به نخل پیر کانجا گشت برنا (خاقانى)

۲ـ فرهنگ تلمیحات، ۴۱۷٫ ۳ـ لغتنامه دهخدا.

۴ـ از جمله شباهت لفظى: مهر، میتره، میثره (اوستیى)، میسى (فارسى باستان) با مسیح(تلفظ عربى) و میشى (تلفظ سُغدى) با ماشیح (تلفظ عبرى). ر.ک جستارى درباره مهر وناهید، ص۶۹

۵ـ اوستا، ج۲، ص۱۰۵۸ تعلیقات جلیل دوستخواه

۶ـ البته مطابق عقیده ارامنه ایران، تولد مسیح در ششم ژانویه و تولد مهر در ۲۵ دسامبراست؛ ولى زمانى که رومیان به مسیحیت گرویدند، به سبب علائقى که به آیین مهر (میترائیسم) داشتند، جشن میلاد حضرت مسیح را چند روزى زودتر و مطابق با سالروز تولد مهر قراردادند و این سنت تا به امروز در کلیساى غرب (برخلاف کلیساى شرق) باقى ماند. ۷ـ ر.ک.نامه اول پولس به قرنتیان، فصل ۱۷ر۱۰

۸ـ آیین میترا، ۱۲۳ـ ۱۱۸ و تحقیقى در دین مسیح، ۴۷۵

۹ـ کیهان فرهنگى، شماره پیاپى ۶۹، ص۳۲

  • بازدید: 1039
 

دیدگاه خود را بنویسید

▒ خواهشمندیم :
◄ دیدگاه های خود را در پیوند با همین جستار بنگارید.
◄ برای سپاسگزاری یا گله گذاری از جستار ، از امتیازدهی بهره ببرید.
◄ از فرستادن دیدگاه های همانند (تکراری) بپرهیزید.
◄ چنانچه پرسشی دارید آن را در انجمن پرسش و پاسخ برشمارید.
--------------------------------------------------------
√ مهرمیهن در ویرایش دیدگاه ها آزاد است.
√ دیدگاه های شما پس از بررسی نمایش داده می شود.


تبلیغات
تبلیغات
گفتگو و پرسش و پاسخ
تبلیغات
داستانزد ایرانی

با یک تیر دو نشان زدن

در موردافرادی که با یک عمل دو کار را انجام می دهند میاید

پیشنهاد
تبلیغات
تبلیغات
پیام های کاربران
تبلیغات


Your SEO optimized title