میهن نما
میهن نما
گفتاورد

اسلامی ندوشن

اگر شاهنامه نبود کل ادبیات پارسی در جریانی دیگر سیر می‌کرد همه آثاری که بعد از شاهنامه به وجود آمده، پرتوی از شاهنامه را در خود داشت. شاهنامه افق بزرگی به روی ادیبان ما باز کرد و برای همین نیای ایران را باید به دو دوره پیش از شاهنامه و بعد از شاهنامه تقسیم کرد .شاهنامه در دوران بعد از خود تحولات زیادی ایجاد کرد به مردم ایران دل داد و اطمینان داد تا محکم روی پای خود بایستند.

محمدعلی اسلامی ندوشن

کاربردی
تبلیغات
شاهنامه ی فردوسی
تبلیغات
میانگین امتیار کاربران: / 7
بسیار بدبسیار خوب 

بسیاری از واژه ها از مغولی به فارسی راه یافته است که ظاهر فارسی نیز دارد مثل «پرچم» که دم گاو تبتی است و مغولان آن را به نوک نیزه های خویش می زدند و زوزه گرگ می کشیدند و یورش می بردند. معادل فارسی یا ایرانی پرچم «دَرَفش» است. پرچم تا سده ی ششم در ادبیات فارسی دیده نشده و با آمدن تیره های غز و سلجوق و ... این واژه نیز در ادب فارسی پیدا شد ولی به همان معنی دم گاو تبتی یا غژقاو؛
از سعدی :

اگر آدم همین بالا و ریش است         به نیزه نیز بر بسته است پرچم

دیگر از واژه های معروف امروز که از زبان مغولی و تاتاری به ایران آمده چاقو و قیچی است که چون «چ» در خود دارد شکل فارسی به خود گرفته در حالیکه واژه ی چاقو در تمام زبان های ایرانی «کارد» است و دو واژه ی برابر قیچی داریم : یکی قیچی کوچک که به کارهای خانگی می آید و نام آن «ناخن ویرای» است و دیگری قیچی بزرگ که برای بریدن پارچه های کلفت یا بریدن پشم گوسفندان به کار می رود و آن «دو کارد» است. واژه ی دوکارد هنوز در میان گوسفند داران کاربرد دارد اما «ناخن ویرای» فراموش شده است.

شقایق نیز از این دسته نام ها است که از زبان آن مهاجمان به زبان فارسی آمده و برابر ایرانی آن لاله کوهی است که کوچک تر از لاله ی دشتی باشد.

استاد فریدون جنیدی - پژوهشی پیرامون نام کرمان

  • بازدید: 3758
 

دیدگاه ها 

 
-3 #1 عباس 21 امرداد 1393 ساعت 09:22
کلمه آری نیز مغولی است که در کتاب تاریخ سری مغولان آمده است.
پاسخ دادن به این دیدگاه
 
 
+6 #2 AMIR 21 امرداد 1393 ساعت 09:42
گفتاورد عباس:
کلمه آری نیز مغولی است که در کتاب تاریخ سری مغولان آمده است.


دوست عزیز آری یا آره کلمه فارسی است و در شاهنامه و در هنگامی که هنوز مغولی در ایران نیامده بود بارها به کار رفته است.
پاسخ دادن به این دیدگاه
 
 
+3 #3 فرامرز 16 آبان 1394 ساعت 20:45
برادر گرامی پرچم و قیچی شاید ترکی-مغولی باشند اما واژه چاقو از فعل چاکیدن ساخته شده و به آرش و چم ترک برداشتن و شکاف برداشتن پارسی ست گواه این سخن کارواژه (فعل) چغیدن با همین آرش در گویش های لری و کردی است
سپاسگزارم.
پاسخ دادن به این دیدگاه
 
 
+1 #4 علیزاد 03 دی 1394 ساعت 02:30
سخن دانشمندان در برابر مردم ساده بسیار ارزنده‌تر است پن این را نمی‌توان از دانشهای آسمانی ایشان دانست ونکه چه بسا دانشمند چیزهایی را ندانند یا با چیزهای دیگر یکی بپندارند.

۱- درباره‌ی پرچم گفتید : «پرچم تا سده ی ششم در ادبیات فارسی دیده نشده و با آمدن تیره های غز و سلجوق و ... این واژه نیز در ادب فارسی پیدا شد »!

شما اگر جستجویی در پایگاه واژه‌یاب یا فرهنگنامه دهخدا بکنید خواهید یافت:
راست گفتی بباد پرچم بود/گر بود باد را ستام به زر. (فرخی سیستانی ۳۷۰-۴۲۹ هجری-قمری)
از سویی این واژه چه ریشه‌ای در مغولی دارد؟ همخانواده‌هایش کدامند؟
در فارسی ما کارواژه‌ی چمیدن را داشته‌ایم به چم «خرامیدن،با ناز رفتن ، پیچ و تاب خوردن»
«برچمیدن هم که بالاپیچ و تاب خوردن است» و می‌بینید که این واژه‌ی ستمدیده ۱۰۰درصد فارسی است.
---------------------------------------
۲- واژه‌ی چاقو!
گفته‌اید «در حالیکه واژه ی چاقو در تمام زبان های ایرانی «کارد» است »!
شما تنها فرهنگنامه‌ی هندی-فارسی را ببینید. چاقو در هندی = چاکو همانگونه که شکمو-دماغو ساخته شده اند.
ابزار چاک دهنده.امیدوارم واژه‌ی چاک خوردن و چاک دادن و... را شنیده باشید.
این دگریدن ک به ق را در واژه‌های دیگری همچون قند-قاچ-قوطی و... هم می‌بینیم(کند-کرچ-کیوت)
ازاینرو این واژه‌ی بینوا هم ۱۰۰درصد فارسیست.
---------------------------------------------
۳- واژه قیچی
درباره‌ی این واژه دودل هستم چنانکه در مغولی به قیچی хайч گفته می‌شود(خایچ) که همانند همین قیچی است(از ترگمان گوگل بهره ببرید)
پن پیشتر پانترکیستهایی دیده‌ام که خواستند این واژه را ترکی نشان دهند که از قای(برگشتن)+چی(گر) ساخته شده که برابر همیشه آمیزه‌ای پرت و پلا از آن بدست می‌امد.
پن از مغولی بودنش دل آسوده ترم.

شقایق رو دهخدا عربی دونسته که از شقایق النعمان گرفته شده که گویا آن هم از ریشه «شقق = شکافتن،سختی،ترک‌ » باشد.
پاسخ دادن به این دیدگاه
 
 
0 #5 نارسیس 18 فروردین 1395 ساعت 13:50
بخاطراطلاعات مفیدتون ممنونم
پاسخ دادن به این دیدگاه
 
 
+1 #6 محمد 16 تیر 1395 ساعت 15:17
چاقو یا همان چاکو کاملا ریشه فارسی دارد و در گویش کردی شمالی (کرمانجی) دقیقا به همین شکل "چاکو" به کار میرود... لطفا مطلبو اصلاح کنید!
پاسخ دادن به این دیدگاه
 

دیدگاه خود را بنویسید

▒ خواهشمندیم :
◄ دیدگاه های خود را در پیوند با همین جستار بنگارید.
◄ برای سپاسگزاری یا گله گزاری از جستار ، از امتیازدهی بهره ببرید.
◄ از فرستادن دیدگاه های همانند (تکراری) بپرهیزید.
◄ چنانچه پرسشی دارید آن را در انجمن پرسش و پاسخ برشمارید.
--------------------------------------------------------
√ مهرمیهن در ویرایش دیدگاه ها آزاد است.
√ دیدگاه های شما پس از بررسی نمایش داده می شود.


برگ نخست زبان و گویش واژگان مغولی : پرچم ، چاقو ، قیچی ، شقایق
تبلیغات
تبلیغات
گفتگو و پرسش و پاسخ
تبلیغات
داستانزد ایرانی

ماراز پونه بدش می آید دم لونش سبز می شود

اشاره به کسی است که از چیزی یا کسی نفرت دارد و با آن مواجه می شود

پیشنهاد
تبلیغات
پیام های کاربران
  • دریافت کتاب از زبان داریوش
    با درود، از آنجا که کتابهای تاریخی بنظر من(از سوی من) درحین مطالعه نیاز به به حاشیه نویسی، اضافه کردن یادداشت، هایلایت کردن و زیرخط کشی بعضی از پاراگرافها و... را دارند. اما متاسفانه امکان اینکارها از سوی شما با گذاشتن پاسورد بروی فایلها مسدود شده میباشد. و این در حالیست که تمامی صفحات فایلهای پی دی اف واتر مارک شده میباشد بااینکار شما امکان ارجاع به کتاب در صورت لزوم را بشدت مشکل نموده اید... در هر حال این نظر من بود و امید که شما را نرنجانده باشم. درعین حال از زحمات شما در بسیار سپاسگزار بودده... نمایش / پاسخ
    فرستنده : فرهاد
تبلیغات


Your SEO optimized title