میهن نما
میهن نما
گفتاورد

خداوند این جهان زیبا را برای شادی انسان در مسیر نیک آفریده است.

زرتشت یسنای 43 - بند 6

کاربردی
پیشنهاد ویژه

تا پیش از آغاز پژوهش های نوین تاریخی در ایران امروز، انوشیروان ساسانی پادشاهی دادگر و مهربان پنداشته می شد و هر کجا نام او آورده می شد ، پاژنام دادگر یا عادل نیز در کنار آن نوشته می شد.

انوشیروان هنوز هم در میان بسیاری از پژوهشگران و همچنین پیروان کیش زرتشت و بسیاری دیگر از ایرانیان پادشاهی آرمانی و دادگستر و مهرپرور بشمار می آید و دوستداران وی داستان او با پیرزن را نمونه ای از مردم نوازی وی در شمار می آورند . مهر پیروان دین زرتشت به انوشیروان ریشه ی دینی دارد بویژه اینکه انوشیروان مزدکیان را سرکوب کرد . پیروان کیش زرتشت چنین مهری را به گشتاسپ هم دارند و آن نیز ریشه ی دینی دارد.

راست آن است که انوشیروان ، چون بسیاری دیگر از پادشاهان ایرانی ، هم کارهای خوب انجام داده و هم کارهای بد و هر کس که بخواهد درباره ی او یکسویه داوری کند( چه بخواهد او را پادشاهی دادگر بخواند یا ستمگر) ناچار است یا از کارهای بد او چشم پوشد، یا از کارهای خوبش و اینگونه داوری با دانش و انصاف سازگار نیست بنابراین باید کارهای خوب و بد او بگونه ای جداگانه سنجیده شود .

اما پرسشی که در اینجا خودنمایی می کند این است که چگونه تاریخ با آگاهی از انجام برخی کارهای ناشایست او ، چشم از روی این کردارها بسته و او را یکسر "دادگر" خوانده است ؟!

فریدون جنیدی بر این باور است که پاژنام دادگر از زمانی به انوشیروان داده شد که مزدکیان را سرکوب کرد . موبدان دربار که از این کار او بسیار خرسند و شادمان بودند او را انوشه روان دادگر خواندند (مانند پاژنام شهید برای ناصرالدین شاه قاجار که از سوی درباریان به وی داده شد و هیچگاه ایرانیان او را شهید نپنداشتند) و این پاژنام برای خسرو ماندگار شد. جنیدی خسروانوشیروان را از برای آزار و زندانی کردن بزرگمهر دانشمند بزرگ ایران ، سخت نکوهش کرده و سرکوب و کشتار مزدکیان بدست انوشیروان را یک ستم بزرگ برشمرده است .

باستانی پاریزی درباره ی چرایی گزینش این پاژنام برای خسروانوشیروان در کتاب سیاست و اقتصاد عصر صفوی می نویسد:

انوشیروان همانقدر که پی جوئی می کرد تا مزدکیان را تخت فشار قرار دهد ، بهمان میزان هم کوشش داشت که از فشار بر طبقات عامه کاسته شود . بدینجهت بهترین نوع مالیات بندی و طبقه بندی مالیاتی را ایجاد کرد . لقب عادل بیش از آنکه متوجه مزدک کشی او باشد ، مربوط به خراج بندی و طبقه بندی عادلانه ی مالیاتی اوست.

باستانی پاریزی وارونه ی دیدگاه جنیدی باور دارد که انوشیروان این پاژنام را از مردمان ایران گرفته است و ایرانیان با کارهای او در دربار (کشتار مزدکیان و زندانی کردن بزرگمهر و...) کاری نداشته اند و از کارهای اقتصادی او خشنود بوده اند . این دیدگاه می تواند درست باشد زیرا جامعه ی آنروزگار آگاهی کمی از درون دربار داشته و اگر هم آگاه می شده ، کاری نمی توانسته است بکند ولی کارهای اقتصادی انوشیروان به چشم مردمان کشور می آمده و در زندگی آنان کارایی داشته است .

اما امروز دیگر نمی توان یکسویه به داوری نشست و برای داوری درباره ی خوبی و بدی یک پادشاه می باید همه ی کارهای او را در ترازو سنجید و سپس به یک برآیند درست دست یافت .

بنابراین با سنجیدن همه ی کارهای انوشیروان می توان گفت که او یک پادشاه خاکستری است و در کنار کارهای خوبی که انجام داده ، کارهای بدی هم کرده است و گزینش پاژنام دادگر(عادل) برای او هر چند در تاریخ ها و چکامه ها نگاشته و ماندگار شده است ، برازنده نیست .

....................

مهدی زیدآبادی نژاد (گروه پژوهندگان مهرمیهن)

  • بازدید: 470
 

دیدگاه ها 

 
0 #1 محتشم محمدی 20 آذر 1397 ساعت 11:24
درود بر شما . دست مریزاد. نگارش خوبی بود . تنها واژه ی «انصاف» ناسره بود.
جستار سودمندی بود . آفرین و بدرود.
پاسخ دادن به این دیدگاه
 

دیدگاه خود را بنویسید

▒ از شما می خواهیم :
◄ دیدگاه های خود را در پیوند با همین جستار بنگارید.
◄ از فرستادن دیدگاه های همانند (تکراری) بپرهیزید.
◄ پرسشهای خود را در انجمن پرسش و پاسخ برشمارید.
--------------------------------------------------------
√ مهرمیهن در ویرایش دیدگاه ها آزاد است.
√ دیدگاه ها پس از بررسی (از 1 تا 72 ساعت) نمایش داده می شود.


برگ نخست گذشته ی ایران درباره ی پاژنام (لقب) دادگر(عادل) برای انوشیروان ساسانی
گفتگو و پرسش و پاسخ
داستانزد ایرانی

در پوست خود نمی گنجد

بسیار شادمان و خرسند است.

( از شادمانی می خواهد پوست خود را پاره کرده و بیرون بپرد)

پیشنهاد
دیدگاه کاربران
  • دبیره ی امروز ما، الفبای عربی یا الفبای آریایی؟
    نخست باید اعتراف کنم که اطلاعاتی که داده شده بسیار جالب و آموزنده بود. اما چند نکته را به عرض خوانندگان میرسانم شاید کمی جای تٱمل برای آنها باشد. اول این که حروف الفبا یا رسم الخط فقط یک قرارداد است برای این که سایر افراد بتوانند منظور نویسنده را متوجه شوند. این که این قرارداد چه اسمی دارد، از کجا آمده، ارزش و اهمیت زیادی ندارد و مهمتر از آن آشنایی با زبانی است که آن متن بدان نواشته شده است. برای مثال اکثر مردم اروپا از حروف لاتین برای نوشتن استفاده میکنند اما هرگز یک آلمانی وقتی متنی به زبان اس... نمایش / پاسخ
    فرستنده : فرزندی از ایران


Your SEO optimized title