میهن نما
میهن نما
گفتاورد

روانشاد ذبیح الله صفا

تداوم فعالیت های فرهنگی ایرانیان در بحبوحه حملات و بی ثباتیهای اوضاع در طول قرن های هفتم تا دهم ، نشانه ی آنست که روان روشن و اندیشه ی نیرومند ایرانی حتی در سخت ترین احوال از فعالیت باز نایستاد و در خلال همین روزگاران بود که فرهنگ ایرانی بهمراهی و با دستیاری مهاجمان غیرایرانی از یک طرف به دیوار چین رسید و از جانبی دیگر تا سواحل دریای آدریاتیک را تحت نفوذ خود در آورد و در همان حال تا بنگال شرقی و شبه جزیره ی دکن پیشرفت کرد و مایه ی ظهور شاعران و نویسندگان بزرگی بزبان پارسی گردید .

روانشاد ذبیح الله صفا

کاربردی
تبلیغات
شاهنامه ی فردوسی
تبلیغات
فرهنگ ایران دیوها و بدیهایی که زندگانی مردمان را تباه می کند
میانگین امتیار کاربران: / 3
بسیار بدبسیار خوب 

دیو و پلیدیدر گفتار دانشمند بزرگ فرهنگِ ایران "بزرگمهر بُختَگان" دیو هایی که زندگانی مردمان را به تباهی می کشاند، دَه گروه اند. مردمان می باید با پرهیز از این بدی ها زندگانی خویش و دیگران را از گزند و آسیب نگاه دارند. این گفتارهای نغز 1460 سال پیش در دربار انوشیروان بر زبان رانده شده است و در کتاب های شاهنامه و یادگار بزرگمهر و بسیاری از کتابهای تاریخی پس از اسلام آمده است .

با نگرش بر اینکه این گفتارهای زیبا در شاهنامه و با گفتار آهنگین و دلنشین فردوسی بزرگ نیز آمده است بررسی گفتارهای بزرگمهر پیرامون دیوها و پلیدی ها را از نگاه شاهنامه انجام می دهیم :

در انجمن پرسش و پاسخی که کسری نوشین روان ( انوشیروان) با موبدان و دانشمندان بر پا کرده بود ، کسری از بزرگمهر درباره ی بدی ها و دیوهای پلید می پرسد :

بدو گفت کسری که : ده دیو چیست ؟           کزیشان خرد را بباید گریست

چنین داد پاسخ که: آز و نیاز                 دو دیوند با زور و گردن فراز !

1 – آز (حرص) 2 – نیاز ( نیازمندی و تهی دستی)

دگر خشم و رشکَست و ننگَست و کین              چو نَمام و دوروی و ناپاک دین

3 – خشم (عصبانیت ) 4 – رشک (حسادت) 5 – ننگ  6 – کین (کینه) 7 – نمام ( سخن چینی ) 8 – دورویی 9 – ناپاک دینی

دَهُم آنکه از کس ندارد سپاس             به نیکی و هم نیست یزدان شناس

10  - نا سپاسی

بزرگمهر در ادامه و پس از پرسش انوشیروان به پیامدهای گرفتاری مردم در این بدیها و پلیدیها اشاره می کند:

بدو گفت ازين شوم دهِ با گَزَند                      کدامست آهِرمَنِ زورمَند؟

چنين داد پاسخ به کسري که: آز                      ستمکاره ديوي بود ديرساز

که اورا نبينند خشنود ايچ                          همه در فزونيش باشد پَسيچ!

براستی که آزمندان ( حریصان ) هیچگاه خشنود و راضی نیستند و همواره فزونی می جویند.

نياز آنکِ او را ز اندوه و دَرد                  همي کور بينند و رخساره زَرد

ویژگی تهی دستان : رخساره زرد !

کَزين بگذري خسروا ديوِ رَشک                  يکي دردمندي بود بي پِزَشک

رشک (حسادت) بیماری ای که پزشکی ندارد !

دگر نَنگ ديوي بود با سِتيز                           هميشه بِبَد کرده چنگال تيز

دیوِ ننگ (نبرد) جنگ خواه و خون ریز

دگر ديو کينَست پُرخشم وجوش                      ز مردم بتابد گَهِ خشم هوش!

نه بخشايش آرد بر و بر نه مِهر                        دُژآگاه ديوي پرآژَنگ چِهر

کین و خشم دیوهایی که هوش را از مردم دور می کند و با چهره ای درهم بخشایش و مهری ندارد.

دگر ديوِ نَمام کو جز دروغ                         نداند، نراند سخن با فروغ

ميانِ دو تَن کين وجنگ آوَرَد                        بکوشد که پيوستگي بشکَرَد!

سخن چین که سخن های او فروغی ندارد و مردمان را از یکدیگر دور می کند .

دگر ديو بي دانش و ناسپاس                           نباشد خردمند و نيکي شناس

به نزديک او راي و شرم اندکيست                  به چشمش بد و نيک هر دو يکيست!

و در پایان ناسپاسی که بد و نیک را از هم نمی داند و از رای و شرم بهره ای ندارد!

برآیند گفتار بزرگمهر این است که : سرمایه ی همه ی بدی ها و گناهان در جهان نیاز و نیازمندی و تهی دستی است . چنانکه نياز در زمان دراز، آز پديد ميآورد، و آز، رشک را و رشک کين را و کين خشم را و ...

بنابراین فرمانروایان و دست اندرکاران کشورها می باید برای پیشگیری از گناهکاری  و فساد در میان مردمان کشور ، از نیازمندی و فقر پیشگیری کنند چرا که اگر نیاز وجود داشته باشد گناهان دیگر هم در پی آن خواهد آمد .

اما بزرگمهر راه رَستن و رهایی از چنگال این دیوهای پلید را نیز نمایان ساخته است :

ز دانا بپرسيد پس شهريار                         که چون ديو  با دل کند کارزار،

ببنده چه دادست گيهان خديو                        که از کار کوته کند دست ديو؟

انوشیروان می پرسد که گیهان خدیو (گیهان = هستی - خدیو = پادشاه : خداوند ) به بنده چه چیزی داده است که بتواند در برابر این دیوها ایستادگی کند.

چنين داد پاسخ که دستِ خِرَد                              ز کردار آهِرمَنان بگذرد !

خرد باد جان تو را رَهنمون                            که راهي درازست پيش اَندَرون

راه گرفتار نشدن در دام این دیوها :  بهره گیری از خرد (عقل) و خردورزیدن .

بزرگمهر در پاسخ به پرسشی دیگر از انوشیروان بدی هایی دیگر را برای او بر می شِمُرَد :

چنین داد پاسخ که : زُفتی ز شاه                   سِتیهیدَنِ مردمِ بی گناه.

توانگر که تَنگی کند در خورِش                    دریغ آیدش پوشش و پرورِش.

زنانی که ایشان ندارند شَرم                       بگفتن ندارند آوازِ نرم !

همان نیک مردان که تُندی کنند                       وُ گَر تنگ دستان بلندی کنند

دروغ آنکِ بی رنگ و زشتَست و خوار                  چه بر نابکار و چه بر شهریار

این پنج بیت به اندازه ای زیباست که هم نغزگفتاری بزرگمهر را نشان می دهد  و هم توانایی بی مانند فردوسی در سرایندگی را . اشاره ای به مغز گفتار این پنج بیت می اندازیم :

رَج یکم : بزرگمهر زُفتی (بخیلی) کردن شاه و آزار مردمان بی گناه را کاری بد برشمرده است .

رَج دویم : بزرگمهر توانگران و ثروتمندانی را که در خورد و پورشش و پرورش بخیلی می ورزند ، نکوهیده است.

رَج سیوم : بزرگمهر زنانی که دارای شرم و حیا نیستند و در گفتار خود با صدای آرام سخن نمی گویند ، نکوهیده می داند .

رَج چهارم : بزرگمهر نرمی و آرامی را تنها ، وظیفه ی زنان نمی داند و از مردان نیز می خواهد که در گفتار و کردار خود تندی نکنند ! همچنین تنگ دستانی را که بلندی می کنند ، نکوهیده است . ( پیرامون این لت (مصرع) داستانزدی در زبان پارسی بر سر زبانها است که می گوید : جیب خالی ، پُزِ عالی !  - بزرگمهر از کسانی که جیب خالی دارند ، درخواست می کند که پز عالی ندهند و خود را بیشتر از آنچه که هستند نشان ندهند.)

رَج پنجم : دروغ ، چیزی که ایرانیان همواره در رفتار و کردار خود از آن بیزار بوده اند ، از سوی بزرگمهر نکوهیده می شود و البته فرقی نمی کند شهریار دروغ بگوید و یا مردمان دیگر و نابکار. ( نابکار به معنی درست آن یعنی : ناکارآمد – امروزه به نادرست  نابکار را برابر با تبه کار بکار می بریم ! )  هنوز هم در میان ایرانیان داستانزدی روان است که می گویند : دروغ گو دشمن خداوند است !.

بکوشیم با بهره گیری و پندگیری از دانش بزرگانی چون روانشاد بزرگمهر بختگان ، زندگی خود و دیگران را روشن و آرامش بخش سازیم.

پژوهش : مهدی زیدآبادی نژاد (گروه نویسندگان مهرمیهن)

  • بازدید: 1049
 

دیدگاه ها 

 
+1 #1 ابراهيم 27 امرداد 1394 ساعت 13:03
اميدوارم به حرفهاي اين بزرگ فرزانه عمل كنيم
پاسخ دادن به این دیدگاه
 

دیدگاه خود را بنویسید

▒ خواهشمندیم :
◄ دیدگاه های خود را در پیوند با همین جستار بنگارید.
◄ برای سپاسگزاری یا گله گذاری از جستار ، از امتیازدهی بهره ببرید.
◄ از فرستادن دیدگاه های همانند (تکراری) بپرهیزید.
◄ چنانچه پرسشی دارید آن را در انجمن پرسش و پاسخ برشمارید.
--------------------------------------------------------
√ مهرمیهن در ویرایش دیدگاه ها آزاد است.
√ دیدگاه های شما پس از بررسی نمایش داده می شود.


تبلیغات
تبلیغات
گفتگو و پرسش و پاسخ
تبلیغات
داستانزد ایرانی

سری را که درد نمی کند دستمال نمی بندند

پرهیز از دردسر درست کردن بیهوده

پیشنهاد
تبلیغات
تبلیغات
پیام های کاربران
  • شگفتیهای شهر سوخته
    اینا ایران ساختن ولی حالاچی سیستان بزرگ به فراموشی رفته ما بعداز مرگ مون چه طوری جلوی جدمون سرمون بالا بگیریم نمایش / پاسخ
    فرستنده : سیستان
تبلیغات


Your SEO optimized title