میهن نما
میهن نما
گفتاورد

آن چنان به ایران علاقه مندم که حتی تمام بهشت را با یک وجب از خاک ایران عوض نمی کنم.

عارف قزوینی

کاربردی
تبلیغات
شاهنامه ی فردوسی
تبلیغات
میانگین امتیار کاربران: / 0
بسیار بدبسیار خوب 

معماري شكوهمند ايران همواره چون گوهري تابان در ميان آثار معماري جهان مي درخشيده و از مرتبه اي بلند برخوردار بوده است . در اين ميان ، معماري مكتب اصفهان در دوره هاي گوناگون طلايه دار اين راه پرشكوه بوده و نام هنر و فرهنگ ايران را در گوشه و كنار جهان بلند آوازه كرده است . در دوره صفوي ، شهر اصفهان از چنان عظمت و شكوهي بهرمند شد كه نصف جهانش ناميدند . در ميان آثار معماري بازمانده از این عصر مجموعه مدرسه و بازارچه و كاروانسرايي برجاي مانده است كه در كنار خيابان چهارباغ اصفهان چون گوهري يگانه مي درخشد . اين مجموعه به دستور شاه سلطان حسين صفوي ، ساخته شد و آن را به مادر خويش پيشكش كرد . از اين رو ، مدرسه و كاروانسراي مادر شاه ناميده شد . از مجموعه بناهاي ياد شده ، مدرسه از همه مشهورتر و به اعتبار كاشيكاري ظريف و بي همانند آن ، از زيباترين آثار تاريخي اصفهان و جهان به شمار مي رود . اين شاه بيت معماري اسلامي كه با وقاري شكوهمند در كنار چهارباغ نشسته و بيشتر به نام مدرسه چهارباغ معروف است ، بيش از سه قرن است كه طالبان علوم ديني و دانشوران علوم الهي ، در كنار پيچ و تاب خاموش اما پرشور نقش كاشيهاي آبي ، در آن به تعليم و تعلم سرگرم اند . در آغاز ، انگيزه اصلي ساختن بازار و كاروانسرا استفاده از عوايد آنها براي نگهداري مدرسه و تامين معاش اهل مدرسه بوده است . بازار را ، كه در كنار ضلع شمالي مدرسه قرار دارد ، سقفي بلند از تاق ضربيهاي خوش نما پوشانده و حجره هاي دو طرف آن در دو طبقه ساخته شده است . اين بازارچه را پيشتر بازارچه بلند مي خواندند و امروز بازار هنر مي نامند . اكنون در حجره هاي اين بازار دست سازهاي بومي و سنتي به مشتريان عرضه مي شود و در حجره هاي فوقاني ، صنعتگران بومي به ساختن اين آثار مشغولند . هنوز هم در اين بازار اشيايي به مشتريان فروخته مي شود كه نامهاي خاطره برانگيزي را به ياد مي آورد : خاتم مينا ، قلمكار ، قلمزني ، منبت ، سوخت ، تذهيب ، معرق ، گلابتون ، زريبافي ... . از زمان ساخت مجموعه مدرسه و بازار و كاروانسرا سيصد سال مي گذرد . به نظر مي رسد بناي مدرسه مادر شاه در سال 1112 هجري قمري آغاز و تا سال 1128 به طول انجاميده است . تاريخهاي نقش شده در گوشه و كنار اين مدرسه ، زمان ساخت آن را مشخص مي كند . در كتيبه اي سال 1114 و بر كتيبه چوبي ديگري سال 1119 و در نقش حک شده بر در مدرسه ، سال 1120 و در كتيبه اي به خط عبدالرحيم جزايري ، سال 1122 نقش است .

هتل عباسی
با شكوفايي اقتصاد ايران در عصر صفوي ، ساختن بناهاي عظيم و سودمند همچون بازار ، پل ، سد ، آب انبار ، برج كبوتر ، رباط ، مسجد و مدرسه رواج يافت اما شاخص ترين بناهاي آن دوره ، مجموعه كاروانسراهاست كه هنوز هم برخي از آنها ، اگر چه ويران ، در گوشه و كنار اين سرزمين ، چه در كنار راه ها و چه در گوشه و كنار شهرها ، به چشم مي خورد . كاروانسراها تنها محل اطراق شبانه كاروانيان و رهگذران و باراندازي و بارگيري كاروانها نبود . كاروانسراهاي شهري همچنين فضايي مناسب براي نگهداري كالا و مبادلات بازرگاني بود . شاردن ، سياح اروپايي كه در زمان صفوي از اصفهان ديدن كرد ، تعداد كاروانسراهاي اصفهان را بيش از 1800 کاروانسرا خوانده است .
استواري و زيبايي از ويژگيهاي اصلي كاروانسراهاي صفوي است و مشابهتي كه كمابيش در ساختمان بيشتر آنها ديده مي شود ، اين گمان را تقويت مي كند كه همه آنها از روي طرحي نمونه ساخته شده اند . اگر چه گاهي تفاوتهاي اصلي در اجزاي اين بناها ديده مي شود ، اما عناصر عمده ، همچون حياط چهارگوش مركزي با اتاقهاي يك يا دو طبقه در گرداگرد آن به صورت قرينه و صفه ها با ايوانهاي جلوي اتاقها ويژگي مشترك بيشتر اين كاروانسراهاست .
در بازسازي كاروانسراي مادر شاه كوشش شده است كه شكلي كلي آن محفوظ بماند و تنها تغيير ظاهري ، درختكاري و آرايش صحن مركزي آن به شكل باغهاي اصيل ايراني است . در آب و هواي كويري و نيمه كويري ايران ، حياط قلب تپنده معماري است فضايي باز و مفرح كه طبيعت مهربان را با آب و گياه به كاشانه ما مي آورد و آن را از خشكي و سرماي بيرون محفوظ مي دارد . كاروانسراي مادر شاه نيز همچون ديگر كاروانسراهاي صفوي حياطي مربع شكل در ميان دارد كه طول هر ضلع آن هشتاد متر است . در نوسازي كاروانسرا اين حياط خاكي باغي پر گل و گياه شده است كه نهري به نام فرشادي (farreshadi)از ميان آن مي گذرد . در هر ضلع حياط ، ايواني قرار دارد كه حجره هاي دو طبقه سفيد رنگ در كنار آن صف كشيده اند . به گفته تاورنيه ، سياح اوپايي ، بازرگانان متمكن آن روزگار ، اتاقهاي پايين را به اتاقهاي بالا ترجيح مي دادند ، زيرا هم در تابستان خنك تر و هم به انبارها و باراندازهاي آنان نزديك تر بود . در آن زمان در صحن مركزي كاروانسرا سكويي دراز براي پياده كردن بارها تعبيه شده بود و اصطبلهايي نيز براي تيمار چهارپايان باركش وجود داشت . ايوان شمالي كاروانسرا به بازارچه شاهي و ايوان جنوبي به باغ فتح آباد باز مي شد كه امروز چيزي از آن آثار برجاي نيست .
مهمانسرای عباسی
سادگي و استواري اين بنا با فضايي دلگشا و آرام ، شكوه و زيبايي ميدان نقش جهان را به ياد مي آورد كه گوهر بازمانده از عهد صفوي است . اما شكوفايي عصر صفوي نيز پايدار نماند و در تند باد يورش افغانها به تاراج رفت . در دوره هاي بعد كاروانسراي مادرشاه نيز ، همچنين بسياري از بناهاي ديگر متروك ماند و تنهادر زمان حكومت ظل السلطان ، شاهزاده سفاك قاجار ، يك بار تعمير شد . سپس در عهد معاصر از اين بنا به عنوان آمادگاه پادگان اصفهان استفاده مي شد كه امروز نام خيابان آمادگاه يادگار آن دوران است . فضاي نسبتا وسيع اين كاروانسرا موجب شد كه در سالهاي بعد توقفگاه كاميونهاي حمل قند و شكر باشد و در سال 1336 شمسي كه بازسازي اين بنا آغاز شد ، با قرار ماهانه سي هزار ريال در اجاره اداره قند و شكر بود . همين بهره برداري نامناسب بود كه همراه با باران و آفتاب ، و بي اعتنايي مردمان ، بر سرعت ويراني كاروانسرا افزود . ديوارهاي آجري نماي داخلي ، بر اثر ضخامت كاهگل ،‌كه هر بار لايه اي بر لايه پيشين افزوده مي شد ، شكاف برداشته ،‌در زير وزن روز افزون بامها قد خم كرده بود ، پي هاي ضلع شرقي ، ديگر تاب نگهداري بنا را نداشت و ديوارها در آستانه سرنگوني بود . وضع ديگر قسمتها نيز چندان بهتر نبود . هم بنياد بنا و هم رنگ و آب آن را گذر بي امان روزگار بر باد داده بود . كاشيها فروريخته ، درها و پنجره هاي قديم به يغما رفته و سنگهاي كف ايوانها و نبش ديوارها ، به مرور ايام ساييده و فرسوده شده بود .
در همين زمان بود كه شركت سهامي بيمه ايران گام پيش نهاد و با پيشنهاد آندره گدار ، كه زماني رييس و در آن موقع مشاور اداره كل باستانشناسي بود ، تبديل كاروانسرا به مهمانخانه و طرح ساختمان مهمانسرا را كه بعدا مهمانسراي شاه عباس ناميده شد ، تصويب كرد (سال 1336) . با اين كار ، هم يك بناي ارزشمند تاريخي از انهدام نجات يافت ، هم خاطره كاربري نخستين آن ، يعني اقامتگاه مسافران و سياحان ، در شكل جديد مهمانسرا زنده ماند و هم فضايي بسيار چشم نواز و آبرومند در اين شهر پرآوازه ايراني به وجود آمد . اكنون ، زمزمه آب روان و رنگ و آب باغهاي ايراني ، جلوه هايي از معماري پرشكوه ايران اسلامي ، آثار هنري نشسته بر پيشاني ديوارها و ايوانهاي رفيع ، چشم انداز گنبد فيروزه پر نقش و نگار مهمانسراي عباسي را چنان در ياد و خاطر ميهمانان مي نشاند كه هرگز نمي توانند آن را فراموش كنند.
در اجاره نامه منعقد شده بين شركت بيمه ايران و متولي وقت مدرسه چهارباغ ، در مورد تعمير و يا احداث و نگهداري قسمتهاي مختلف بنا چنين آمده است : "" شركت بيمه ايران ملزم است به هزينه خود مهمانخانه اي در مورد اجاره بسازد و تمام اعيان ساختماني كه به وسيله شركت مذكور انجام خواهد شد متعلق به شركت مزبور است . نقشه مهمانخانه و عمليات ساختماني بايد با قانون عتيقات از لحاظ ابنيه تاريخي مغايرت نداشته باشد . آنچه از ساختمان سراي فتحيه (كاروانسرا) كه به موجب تشخيص اداره كل باستانشناسي برای بقاي آن لازم باشد ، شركت بيمه ملزم است به هر هزينه خود و بلاعوض تعمير و به حال فعلي حفظ نمايد .
با خريد مقداري از زمينهاي اطراف از شهرداري اصفهان و خريد و پرداخت سرقفلي مغازه هايي كه در بدنه جنوبي كاروانسرا احداث شده بود ، سرانجام در تابستان 1337 شمسي ، ساختمان مهمانسرا آغاز شد .
در بازسازي كاروانسرا دو هدف در نظر بود : حفظ اصالت نماي بيروني ، و تبديل حجره هاي كاروانسرا به اتاقهاي مهمانسرا .
نخست ديوارها و سقفها بازسازي گرديد . سپس اجزاي آسيب ديده مهار و قالب بندي شد و خشت خام با آجر يا بتون جايگزين گرديد . اكنون در اتاقهاي مجلل سمت شمالي ، نمونه كامل و تقريبا دست نخورده ديوارهاي قطور و تاق ضربي هاي مشهور به تاق و چشمه و تاقچه ها و رفهاي سيصد سال پيش را مي توان مشاهده كرد . در بازسازي ، كوشش شده است كه درها و پنجره ها اسلوب و چهره پيشين خود را حفظ كند . هر آنچه قابل مرمت بود تعمير گرديد و آنچه را دست زمان بر باد داده بود ، از نو ساخته شد .
در روند بازسازي ، تنگناهايي هم وجود داشت كه از آن ميان نبود پشتوانه مالي ، ناتواني پيمانكار و تغيير مديريت ، دست به دست داد و بناچار در سال 1341 كار تعطيل شد . تا اين زمان فقط سي و شش اتاق ضلع غربي ساخته شده بود . پس از دو سال توقف ، در اوايل سال 1344 ، دو پيمانكار جديد ادامه كار را به عهده گرفتند : شركت جنرال تكنيك براي كارهاي تاسيساتي و شركت دشت براي كارهاي ساختماني . سرانجام ساختمان جديد با اتاقها و سرسراها ، و باغ مهمانسرا با غرفه هاي اطراف آن ، به شكل كنوني آماده بهره برداري شد . اما اين كه چنين بنايي را چگونه بايد آراست ، هنوز روشن نبود . در آغاز قرار بود باغ مهمانسرا اصالت خود را حفظ كند و قسمتهاي ديگر ، شكل يك بناي ساده امروزي را داشته باشد . اما هر چه كار پيش مي رفت اين انديشه قوت مي گرفت كه در قسمتهاي نوساز نيز از آذينها و طرحهاي اصيل ايراني استفاده شود . اصفهان كانون هنرهاي دستي بود و سزاوار بود كه مهمانسراي اين شهر جلوه گاهي از هنرهاي اصيل بومي باشد . سرانجام همه طرحهاي ارائه شده طرح شادروان استاد بهادري ، رئيس هنرستان هنرهاي زيباي اصفهان ، از همه چشمگيرتر بود ، اما اجراي آن طرح ، دگرگونيهاي كلي در ساختمان اصلي مهمانسرا و هزينه اي گزاف و زماني دراز را مي طلبيد . هشت سال بود كه سرمايه اي هنگفت راكد مانده بود و به مصلحت نبود كه استفاده از اين بنا بيش از اين به تاخير انجامد .
سرانجام ، مهندس مهدي ابراهيميان براي تهيه طرح آرايش فضاي داخلي مهمانسرا و اجراي آن انتخاب گرديد . وي ، هم با شيوه هاي گوناگون هنرهاي اصيل ايراني آشنايي داشت و هم از شور و شوق فراوان براي زنده كردن هنرهاي متنوع ايراني برخوردار بود . آشنايي ايشان با بسياري از هنرمندان اصفهاني كه در آن زمان به دليل نبودن زمينه فعاليت مساعد ، كم كم گوشه مي گرفتند نيز عامل ديگري در انتخاب نامبرده بود . وي علاوه بر تهيه طرحها ، اجراي آنها را نيز به عهده گرفت . سرانجام گروهي متشكل از يكصد و پنجاه نفر از طراحان و نقش پردازان و گچبران و مشبك سازان و آينه كاران ، كه بعدها عنوان گروه هنري مهر را براي خود برگزيدند ، كار تزئين مهمانسرا را از اوايل تابستان 1345 آغاز كرد و تا آخر همان سال به پايان رسانيد . علاوه بر اين ، در اجراي اين طرح ، جوانان و هنر آموزان تازه كار نيز عملا آموزش داده شدند .
اداره چنين مهمانسرايي نيز از حساسيت ويژه اي برخوردار بود . براي اين كار ، پس از مطالعه و دقت فراوان ، گروه هتلداري نگرسكو از فرانسه انتخاب شد كه از مهر 1344 به مدت دو سال اين مسئوليت را عهده دار بود . از آن پس مديريت مهمانسرا به مديران ايراني سپرده شد . اين مديران بيشتر از ميان كارمندان عاليرتبه شركت بيمه ايران انتخاب مي شدند . در سال 1351 شركت بيمه ايران تصميم گرفت به توسعه مهمانسرا بپردازد. اين توسعه تنها از جانب شرق امكان پذير بود . بنابراين با خريد يازده هزار و پانصد متر مربع زمين كناره ضلع شرقي ، بخش ضميمه مهمانسرا ، كه مي توان آن را مهمانسرايي مستقل و مجهز دانست ، با هشتاد اتاق ،‌سرسراي ورودي ، رستوران ، تالار سخنراني بزرگ و تمامي امكانات يك مهمانسرا ساخته شد . اينجا هم كار آراستن ديوارها و سقفها به مهندس ابراهيميان سپرده شد و همان هنرمندان و صنعتگران پيشين ، اجراي طرحهاي تازه و اصيل را برعهده گرفتند .
معماري شكوهمند ايران همواره چون گوهري تابان در ميان آثار معماري جهان مي درخشيده و از مرتبه اي بلند برخوردار بوده است . در اين ميان ، معماري مكتب اصفهان در دوره هاي گوناگون طلايه دار اين راه پرشكوه بوده و نام هنر و فرهنگ ايران را در گوشه و كنار جهان بلند آوازه كرده است . در دوره صفوي ، شهر اصفهان از چنان عظمت و شكوهي بهرمند شد كه نصف جهانش ناميدند . در ميان آثار معماري بازمانده از این عصر مجموعه مدرسه و بازارچه و كاروانسرايي برجاي مانده است كه در كنار خيابان چهارباغ اصفهان چون گوهري يگانه مي درخشد . اين مجموعه به دستور شاه سلطان حسين صفوي ، ساخته شد و آن را به مادر خويش پيشكش كرد . از اين رو ، مدرسه و كاروانسراي مادر شاه ناميده شد . از مجموعه بناهاي ياد شده ، مدرسه از همه مشهورتر و به اعتبار كاشيكاري ظريف و بي همانند آن ، از زيباترين آثار تاريخي اصفهان و جهان به شمار مي رود . اين شاه بيت معماري اسلامي كه با وقاري شكوهمند در كنار چهارباغ نشسته و بيشتر به نام مدرسه چهارباغ معروف است ، بيش از سه قرن است كه طالبان علوم ديني و دانشوران علوم الهي ، در كنار پيچ و تاب خاموش اما پرشور نقش كاشيهاي آبي ، در آن به تعليم و تعلم سرگرم اند . در آغاز ، انگيزه اصلي ساختن بازار و كاروانسرا استفاده از عوايد آنها براي نگهداري مدرسه و تامين معاش اهل مدرسه بوده است . بازار را ، كه در كنار ضلع شمالي مدرسه قرار دارد ، سقفي بلند از تاق ضربيهاي خوش نما پوشانده و حجره هاي دو طرف آن در دو طبقه ساخته شده است . اين بازارچه را پيشتر بازارچه بلند مي خواندند و امروز بازار هنر مي نامند . اكنون در حجره هاي اين بازار دست سازهاي بومي و سنتي به مشتريان عرضه مي شود و در حجره هاي فوقاني ، صنعتگران بومي به ساختن اين آثار مشغولند . هنوز هم در اين بازار اشيايي به مشتريان فروخته مي شود كه نامهاي خاطره برانگيزي را به ياد مي آورد : خاتم مينا ، قلمكار ، قلمزني ، منبت ، سوخت ، تذهيب ، معرق ، گلابتون ، زريبافي ... . از زمان ساخت مجموعه مدرسه و بازار و كاروانسرا سيصد سال مي گذرد . به نظر مي رسد بناي مدرسه مادر شاه در سال 1112 هجري قمري آغاز و تا سال 1128 به طول انجاميده است . تاريخهاي نقش شده در گوشه و كنار اين مدرسه ، زمان ساخت آن را مشخص مي كند . در كتيبه اي سال 1114 و بر كتيبه چوبي ديگري سال 1119 و در نقش حک شده بر در مدرسه ، سال 1120 و در كتيبه اي به خط عبدالرحيم جزايري ، سال 1122 نقش است .

هتل عباسی
با شكوفايي اقتصاد ايران در عصر صفوي ، ساختن بناهاي عظيم و سودمند همچون بازار ، پل ، سد ، آب انبار ، برج كبوتر ، رباط ، مسجد و مدرسه رواج يافت اما شاخص ترين بناهاي آن دوره ، مجموعه كاروانسراهاست كه هنوز هم برخي از آنها ، اگر چه ويران ، در گوشه و كنار اين سرزمين ، چه در كنار راه ها و چه در گوشه و كنار شهرها ، به چشم مي خورد . كاروانسراها تنها محل اطراق شبانه كاروانيان و رهگذران و باراندازي و بارگيري كاروانها نبود . كاروانسراهاي شهري همچنين فضايي مناسب براي نگهداري كالا و مبادلات بازرگاني بود . شاردن ، سياح اروپايي كه در زمان صفوي از اصفهان ديدن كرد ، تعداد كاروانسراهاي اصفهان را بيش از 1800 کاروانسرا خوانده است .
استواري و زيبايي از ويژگيهاي اصلي كاروانسراهاي صفوي است و مشابهتي كه كمابيش در ساختمان بيشتر آنها ديده مي شود ، اين گمان را تقويت مي كند كه همه آنها از روي طرحي نمونه ساخته شده اند . اگر چه گاهي تفاوتهاي اصلي در اجزاي اين بناها ديده مي شود ، اما عناصر عمده ، همچون حياط چهارگوش مركزي با اتاقهاي يك يا دو طبقه در گرداگرد آن به صورت قرينه و صفه ها با ايوانهاي جلوي اتاقها ويژگي مشترك بيشتر اين كاروانسراهاست .
در بازسازي كاروانسراي مادر شاه كوشش شده است كه شكلي كلي آن محفوظ بماند و تنها تغيير ظاهري ، درختكاري و آرايش صحن مركزي آن به شكل باغهاي اصيل ايراني است . در آب و هواي كويري و نيمه كويري ايران ، حياط قلب تپنده معماري است فضايي باز و مفرح كه طبيعت مهربان را با آب و گياه به كاشانه ما مي آورد و آن را از خشكي و سرماي بيرون محفوظ مي دارد . كاروانسراي مادر شاه نيز همچون ديگر كاروانسراهاي صفوي حياطي مربع شكل در ميان دارد كه طول هر ضلع آن هشتاد متر است . در نوسازي كاروانسرا اين حياط خاكي باغي پر گل و گياه شده است كه نهري به نام فرشادي (farreshadi)از ميان آن مي گذرد . در هر ضلع حياط ، ايواني قرار دارد كه حجره هاي دو طبقه سفيد رنگ در كنار آن صف كشيده اند . به گفته تاورنيه ، سياح اوپايي ، بازرگانان متمكن آن روزگار ، اتاقهاي پايين را به اتاقهاي بالا ترجيح مي دادند ، زيرا هم در تابستان خنك تر و هم به انبارها و باراندازهاي آنان نزديك تر بود . در آن زمان در صحن مركزي كاروانسرا سكويي دراز براي پياده كردن بارها تعبيه شده بود و اصطبلهايي نيز براي تيمار چهارپايان باركش وجود داشت . ايوان شمالي كاروانسرا به بازارچه شاهي و ايوان جنوبي به باغ فتح آباد باز مي شد كه امروز چيزي از آن آثار برجاي نيست .
سادگي و استواري اين بنا با فضايي دلگشا و آرام ، شكوه و زيبايي ميدان نقش جهان را به ياد مي آورد كه گوهر بازمانده از عهد صفوي است . اما شكوفايي عصر صفوي نيز پايدار نماند و در تند باد يورش افغانها به تاراج رفت . در دوره هاي بعد كاروانسراي مادرشاه نيز ، همچنين بسياري از بناهاي ديگر متروك ماند و تنهادر زمان حكومت ظل السلطان ، شاهزاده سفاك قاجار ، يك بار تعمير شد . سپس در عهد معاصر از اين بنا به عنوان آمادگاه پادگان اصفهان استفاده مي شد كه امروز نام خيابان آمادگاه يادگار آن دوران است . فضاي نسبتا وسيع اين كاروانسرا موجب شد كه در سالهاي بعد توقفگاه كاميونهاي حمل قند و شكر باشد و در سال 1336 شمسي كه بازسازي اين بنا آغاز شد ، با قرار ماهانه سي هزار ريال در اجاره اداره قند و شكر بود . همين بهره برداري نامناسب بود كه همراه با باران و آفتاب ، و بي اعتنايي مردمان ، بر سرعت ويراني كاروانسرا افزود . ديوارهاي آجري نماي داخلي ، بر اثر ضخامت كاهگل ،‌كه هر بار لايه اي بر لايه پيشين افزوده مي شد ، شكاف برداشته ،‌در زير وزن روز افزون بامها قد خم كرده بود ، پي هاي ضلع شرقي ، ديگر تاب نگهداري بنا را نداشت و ديوارها در آستانه سرنگوني بود . وضع ديگر قسمتها نيز چندان بهتر نبود . هم بنياد بنا و هم رنگ و آب آن را گذر بي امان روزگار بر باد داده بود . كاشيها فروريخته ، درها و پنجره هاي قديم به يغما رفته و سنگهاي كف ايوانها و نبش ديوارها ، به مرور ايام ساييده و فرسوده شده بود .
در همين زمان بود كه شركت سهامي بيمه ايران گام پيش نهاد و با پيشنهاد آندره گدار ، كه زماني رييس و در آن موقع مشاور اداره كل باستانشناسي بود ، تبديل كاروانسرا به مهمانخانه و طرح ساختمان مهمانسرا را كه بعدا مهمانسراي شاه عباس ناميده شد ، تصويب كرد (سال 1336) . با اين كار ، هم يك بناي ارزشمند تاريخي از انهدام نجات يافت ، هم خاطره كاربري نخستين آن ، يعني اقامتگاه مسافران و سياحان ، در شكل جديد مهمانسرا زنده ماند و هم فضايي بسيار چشم نواز و آبرومند در اين شهر پرآوازه ايراني به وجود آمد . اكنون ، زمزمه آب روان و رنگ و آب باغهاي ايراني ، جلوه هايي از معماري پرشكوه ايران اسلامي ، آثار هنري نشسته بر پيشاني ديوارها و ايوانهاي رفيع ، چشم انداز گنبد فيروزه پر نقش و نگار مهمانسراي عباسي را چنان در ياد و خاطر ميهمانان مي نشاند كه هرگز نمي توانند آن را فراموش كنند.
در اجاره نامه منعقد شده بين شركت بيمه ايران و متولي وقت مدرسه چهارباغ ، در مورد تعمير و يا احداث و نگهداري قسمتهاي مختلف بنا چنين آمده است : "" شركت بيمه ايران ملزم است به هزينه خود مهمانخانه اي در مورد اجاره بسازد و تمام اعيان ساختماني كه به وسيله شركت مذكور انجام خواهد شد متعلق به شركت مزبور است . نقشه مهمانخانه و عمليات ساختماني بايد با قانون عتيقات از لحاظ ابنيه تاريخي مغايرت نداشته باشد . آنچه از ساختمان سراي فتحيه (كاروانسرا) كه به موجب تشخيص اداره كل باستانشناسي برای بقاي آن لازم باشد ، شركت بيمه ملزم است به هر هزينه خود و بلاعوض تعمير و به حال فعلي حفظ نمايد .
با خريد مقداري از زمينهاي اطراف از شهرداري اصفهان و خريد و پرداخت سرقفلي مغازه هايي كه در بدنه جنوبي كاروانسرا احداث شده بود ، سرانجام در تابستان 1337 شمسي ، ساختمان مهمانسرا آغاز شد .
در بازسازي كاروانسرا دو هدف در نظر بود : حفظ اصالت نماي بيروني ، و تبديل حجره هاي كاروانسرا به اتاقهاي مهمانسرا .
نخست ديوارها و سقفها بازسازي گرديد . سپس اجزاي آسيب ديده مهار و قالب بندي شد و خشت خام با آجر يا بتون جايگزين گرديد . اكنون در اتاقهاي مجلل سمت شمالي ، نمونه كامل و تقريبا دست نخورده ديوارهاي قطور و تاق ضربي هاي مشهور به تاق و چشمه و تاقچه ها و رفهاي سيصد سال پيش را مي توان مشاهده كرد . در بازسازي ، كوشش شده است كه درها و پنجره ها اسلوب و چهره پيشين خود را حفظ كند . هر آنچه قابل مرمت بود تعمير گرديد و آنچه را دست زمان بر باد داده بود ، از نو ساخته شد .
در روند بازسازي ، تنگناهايي هم وجود داشت كه از آن ميان نبود پشتوانه مالي ، ناتواني پيمانكار و تغيير مديريت ، دست به دست داد و بناچار در سال 1341 كار تعطيل شد . تا اين زمان فقط سي و شش اتاق ضلع غربي ساخته شده بود . پس از دو سال توقف ، در اوايل سال 1344 ، دو پيمانكار جديد ادامه كار را به عهده گرفتند : شركت جنرال تكنيك براي كارهاي تاسيساتي و شركت دشت براي كارهاي ساختماني . سرانجام ساختمان جديد با اتاقها و سرسراها ، و باغ مهمانسرا با غرفه هاي اطراف آن ، به شكل كنوني آماده بهره برداري شد . اما اين كه چنين بنايي را چگونه بايد آراست ، هنوز روشن نبود . در آغاز قرار بود باغ مهمانسرا اصالت خود را حفظ كند و قسمتهاي ديگر ، شكل يك بناي ساده امروزي را داشته باشد . اما هر چه كار پيش مي رفت اين انديشه قوت مي گرفت كه در قسمتهاي نوساز نيز از آذينها و طرحهاي اصيل ايراني استفاده شود . اصفهان كانون هنرهاي دستي بود و سزاوار بود كه مهمانسراي اين شهر جلوه گاهي از هنرهاي اصيل بومي باشد . سرانجام همه طرحهاي ارائه شده طرح شادروان استاد بهادري ، رئيس هنرستان هنرهاي زيباي اصفهان ، از همه چشمگيرتر بود ، اما اجراي آن طرح ، دگرگونيهاي كلي در ساختمان اصلي مهمانسرا و هزينه اي گزاف و زماني دراز را مي طلبيد . هشت سال بود كه سرمايه اي هنگفت راكد مانده بود و به مصلحت نبود كه استفاده از اين بنا بيش از اين به تاخير انجامد .
سرانجام ، مهندس مهدي ابراهيميان براي تهيه طرح آرايش فضاي داخلي مهمانسرا و اجراي آن انتخاب گرديد . وي ، هم با شيوه هاي گوناگون هنرهاي اصيل ايراني آشنايي داشت و هم از شور و شوق فراوان براي زنده كردن هنرهاي متنوع ايراني برخوردار بود . آشنايي ايشان با بسياري از هنرمندان اصفهاني كه در آن زمان به دليل نبودن زمينه فعاليت مساعد ، كم كم گوشه مي گرفتند نيز عامل ديگري در انتخاب نامبرده بود . وي علاوه بر تهيه طرحها ، اجراي آنها را نيز به عهده گرفت . سرانجام گروهي متشكل از يكصد و پنجاه نفر از طراحان و نقش پردازان و گچبران و مشبك سازان و آينه كاران ، كه بعدها عنوان گروه هنري مهر را براي خود برگزيدند ، كار تزئين مهمانسرا را از اوايل تابستان 1345 آغاز كرد و تا آخر همان سال به پايان رسانيد . علاوه بر اين ، در اجراي اين طرح ، جوانان و هنر آموزان تازه كار نيز عملا آموزش داده شدند .
اداره چنين مهمانسرايي نيز از حساسيت ويژه اي برخوردار بود . براي اين كار ، پس از مطالعه و دقت فراوان ، گروه هتلداري نگرسكو از فرانسه انتخاب شد كه از مهر 1344 به مدت دو سال اين مسئوليت را عهده دار بود . از آن پس مديريت مهمانسرا به مديران ايراني سپرده شد . اين مديران بيشتر از ميان كارمندان عاليرتبه شركت بيمه ايران انتخاب مي شدند . در سال 1351 شركت بيمه ايران تصميم گرفت به توسعه مهمانسرا بپردازد. اين توسعه تنها از جانب شرق امكان پذير بود . بنابراين با خريد يازده هزار و پانصد متر مربع زمين كناره ضلع شرقي ، بخش ضميمه مهمانسرا ، كه مي توان آن را مهمانسرايي مستقل و مجهز دانست ، با هشتاد اتاق ،‌سرسراي ورودي ، رستوران ، تالار سخنراني بزرگ و تمامي امكانات يك مهمانسرا ساخته شد . اينجا هم كار آراستن ديوارها و سقفها به مهندس ابراهيميان سپرده شد و همان هنرمندان و صنعتگران پيشين ، اجراي طرحهاي تازه و اصيل را برعهده گرفتند .

بن مایه :
www.abbasihotel.ir

برای دیدن نگاره هایی زیبا از مهمانسرای عباسی اینجا را بفشارید

  • بازدید: 1542
 

دیدگاه خود را بنویسید

▒ خواهشمندیم :
◄ دیدگاه های خود را در پیوند با همین جستار بنگارید.
◄ برای سپاسگزاری یا گله گزاری از جستار ، از امتیازدهی بهره ببرید.
◄ از فرستادن دیدگاه های همانند (تکراری) بپرهیزید.
◄ چنانچه پرسشی دارید آن را در انجمن پرسش و پاسخ برشمارید.
--------------------------------------------------------
√ مهرمیهن در ویرایش دیدگاه ها آزاد است.
√ دیدگاه های شما پس از بررسی نمایش داده می شود.


برگ نخست یادگارهای فرهنگی مهمانسرای عباسی
تبلیغات
تبلیغات
گفتگو و پرسش و پاسخ
تبلیغات
داستانزد ایرانی

دستش به دهانش می رسد

نیازمند کسی نیست

پیشنهاد
تبلیغات
پیام های کاربران
  • نبرد شاپور ذوالاکتاف با عربان
    دو قرن سکوت که قضیه اش مشخصه نویسنده اش خودش هم بعداً گفت این منابع این کتاب معتبر نیست تاریخ طبری نمی دونم چطور بعضیها به تاریخ طبری استناد میکنند طبری نه مورخ بود و نه کتیبه خوان طبری وقتی واقعه شاپور را گفته چند صد سال از اون قضیه گذشته بوده ، بعنی طبری اون قدر از تاریخ اون زمان میدونسته که آدم عادی این دوره میدونه ، شاید هم ماها بیشتر از او به واسطه کتیبه ها و ترقّيِ علم و تاریخ و کتیبه خوانی ... نمایش / پاسخ
    فرستنده : آزاد
تبلیغات


Your SEO optimized title