میهن نما
میهن نما
گفتاورد

لوريس چکناواريان

من هيچ گاه خودم را از اقليت‌ها نمي‌دانم، هر کس تعريف ايران را بداند بايد قبول کند که هيچ کس اقليت نيست. نسل ما از کوروش بزرگ است و ايران هم اسم يک ملت نيست اسم يک سرزمين است. در تاريخ گاهي جنگ مي‌شود و سرحدات مرزها تغيير مي‌کند اما قرار نيست هويت ما از بين برود، ايران هميشه کشور من بوده است.

لوريس چکناواريان

کاربردی
تبلیغات
شاهنامه ی فردوسی
تبلیغات
میانگین امتیار کاربران: / 0
بسیار بدبسیار خوب 

گوهری دیگر از تبار فرهنگ

ایرانیان بسیاری در گستره ای زمانی به وسعت تاریخ به ایفای نقش در صحنه های علم و دانش پرداخته اند و این حضور چنان پررنگ بود که در بسیاری از قرون این خردورزان ایرانی بودند که پیشقراولی و قافله سالاری کاروان علم و دانش را بر عهده داشتند . علامه قطب الدین محمود بن ضیاءالدین مسعود شیرازی از جمله ی این بزرگان اندیشمند می باشد که در سده های میانی تاریخ ایران پس از اسلام و همزمان با دوران قدرتمداری ایلخانان مغول می زیست و البته با وجود شناخته شده بودنش نزد اندیشمندان بیگانه در میان ایرانیان به تقریب گمنام مانده است .

علامه قطب الدین شیرازی که از دانشمندان طراز اول و به نام روزگار ایلخانی بود از جمله شاگردان دست پرورده ی اندیشمند نامی ان عهد ؛ خواجه نصیرالدین طوسی ؛ بوده است . بایسته است یاد گردد خود خواجه نصیرالدین در تاریخ فرهنگ ایران واجد جایگاهی والا و ارزشمند است چنانکه شاید بتوان او را سزاوار قیاس با حکیم ابوالقاسم فردوسی پنداشت ؛ زیرا اگر زنده ماندن زبان پارسی پس از حمله ی اعراب مدیون پشتکار بسیار فردوسی بوده باشد زنده ماندن فرهنگ ایرانی پس از یورش مغولان مرهون تلاش افزون خواجه نصیر بوده است . به هر حال ؛ اموختن و فراگرفتن از چنین استادی سبب شد که قطب الدین شیرازی از دانشمندان طراز اول و به نام ان عهد شود . چنانکه نویسنده ی ؛ تاریخ اولجایتو ؛ ضمن تعریف و تمجید بسیار مقام علمی او را چنین ستوده است :

« در جمله ی علوم بحری بود بی کرانه ؛ جامع ایمانی و یونانی ؛ در منطق و حکمت ایتی بود و در هندسه و هیئت و ریاضی حکایتی و در اصول بی مثل و شبیه و نظیر ؛ در کلام و علم معانی و بیان از دندان دلربایان منظوم تر ... علم او صفت جهل و شبهت را بدرید و مناظر و مخالف را برهم شکست و خار از پای هدایت بیرون اورد و خاک ضلالت و جهالت بر باد هوا داد . نسبت دیگر علما با او صورت ایینه بودند که ان را هیچ حقیقتی نباشد . » (تاریخ اولجایتو ؛ ص۱۱۸)

یکی از دلایل اشتهار علامه قطب الدین شیرازی ؛ تحقیقات نجومی و ابتکارات ارزشمندش در ریاضیات بوده است به گونه ای کتابی معتبر به نام ؛ نهایت الادراک فی درایت الافلاک ؛ نوشت . (کشف الظنون ؛ ج۲ ؛ ص۱۹۸۵) از دیگر سوی ؛ وی در تحقیقات گسترده خویش یارای ان را یافت تا برای نخستین بار در جهان علت اصلی تشکیل رنگین کمان را بیابد . ( (تاریخ علم در ایران ؛ ص۸۹۳) ) نیازمند یاد کرد است که بر پایه ی باور برخی تاریخ پژوهان شاگرد او ؛ کمال الدین فارسی ؛ بود که توانست چنین کشفی نماید ( (تاریخ ایران کیمبریچ ؛ ج۵ ؛ ص۶۳۸) ) و البته اگر هم چنین بوده باشد بی گمان اندیشه های راهنمای استاد یاریگر شاگرد در به سرانجام رساندن تحقیقات بوده است . به هر ترتیب انچه روشن است تحقیقات و تالیفات علامه قطب الدین در مورد ستاره شناسی و ریاضیات به وسیله ی شاگردانش به اروپا نیز رسید و تاثیری ژرف و شگرف بر بسیاری از نامداران وادی دانش چون بیکن ؛ کپلر و داوینچی نهاد . (میراث ایران ؛ ص۴۵۷)

این نابغه ی بزرگ ایرانی در تاریخ علم پزشکی نیز از جایگاهی والا و ارزنده برخودار است . کتاب ؛ التحفه السعیدیه ؛ که به توسط او نگارش یافت از جمله کتابهای معتبر پزشکی ان عهد به شمار می امد و علاقمندان به طب و طبابت از ان بهره بر می گرفتند .(تاریخ ادبیات در ایران ؛ ج۳ ؛ ب۱ ؛ ص۲۴۱)

علامه قطب الدین به عنوان کسی که جامع تمام علوم بود در فلسفه و حکمت و به طور کلی انچه تحت عنوان علوم عقلی خوانده می شود نیز نقشی پررنگ ایفا نمود ؛ چنانکه ؛ کتابهای ؛ شرح اصول ابن حاجب ؛ شرح حکمت اشراق ؛ و ؛ دره التاج ؛ را در مورد فلسفه و منطق نگاشت . (تاریخ اولجایتو ؛ ص۷۰۱) دره التاج را باید دائره المعارفی برای علوم عقلی برشمرد ؛ زیرا در ان اقسام متفاوت حکمت و اصول و فروع علوم حکمی و همچنین منطق شرح داده شده است . (تاریخ ادبیات در ایران ؛ ج۳ ؛ ب۱ ؛ ص۲۴۱)

انچه روشن است شمار اثار این دانشمند بزرگ که حضور تاریخیش دلیلی دیگر بر خدمت گسترده ی ایرانیان به جامعه ی بشری می باشد بسیار افزونتر از انچه یاد شد می باشد ؛ ناگفته پیدا است که یادکرد نام یکایک انها در این مختصر نمی گنجد . این اندیشمند نامی ایرانی سرانجام در سال ۷۱۰ هجری به روزگار قدرتمداری اولجایتو در شهر تبریز جان به جان افرین تسلیم کرد . در مورد تاریخ وفات او چنین سروده اند ؛

قطب فلک وجود ان جان جهان / چون قطب فلک زچشمه ها گشت نهان

در هفتصد و ده زهجرت اندر تبریز / یکشنبه هفدهم زماه رمضان (تاریخ گزیده ؛ ص۷۰۲)

کتاب نامه :

۱ ـ اربری ؛ ا ؛ ج ؛ میراث ایران ؛ ترجمه ی گروه مترجمان ؛ تهران : بنگاه ترجمه و نشر کتاب ؛ ۱۳۵۳

۲ ـ حاجی خلیفه ؛ مصطفی بن عبدالله ؛ کشف الظنون ؛ جلد دوم ؛ تهران : اسلامیه و جعفری تبریزی ؛ ۱۳۷۸ق

۳ ـ صفا ؛ ذبیح الله ؛ تاریخ ادبیات در ایران ؛ جلد سوم ؛ بخش یکم ؛ چاپ ششم ؛ تهران : فردوس ؛ ۱۳۶۸

۴‌ ـ فرشاد ؛ مهدی ؛ تاریخ علم در ایران ؛ جلد اول و دوم ؛ تهران : امیرکبیر ؛ ۱۳۶۵

۵ ـ قاشانی ؛ ابوالقاسم عبدالله بن محمد ؛ تاریخ اولجایتو ؛ به اهتمام مهین همبلی ؛ تهران : بنگاه ترجمه و نشر کتاب ؛ ۱۳۴۸

۶ ـ مستوفی ؛ حمدالله بن ابی بکر ؛ تاریخ گزیده ؛ به اهتمام عبدالحسین نوایی ؛ چاپ چهارم ؛ تهران : امیرکبیر ؛ ۱۳۸۱

۷ ـ ............. ؛ تاریخ ایران کیمبریچ ؛ گرداورنده جی . ا . بویل ؛ ترجمه ی حسن انوشه ؛ چاپ پنجم ؛ جلد پنجم ؛ تهران : امیرکبیر ؛ ۱۳۸۱

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

« اگر فلسفه ی تاریخ از حاصل کار مورخ درس اخلاق و انسانیت به غیر مورخ می دهد و تاریخ را سرمایه ی عبرت و تجربت نسل ها می سازد مورخ هم لااقل یک درس ارزنده از فلسفه ی تاریخ می اموزد که خود ان می تواند نمونه ی رفتار انسانی هر ازادمرد صاحب وجدان باشد : فروتنی در باب انچه گمان می کند می داند و بی ادعایی در انچه می داند نمی داند . » « شادروان دکتر عبدالحسین زرین کوب »

  • بازدید: 1464
 

دیدگاه خود را بنویسید

▒ خواهشمندیم :
◄ دیدگاه های خود را در پیوند با همین جستار بنگارید.
◄ برای سپاسگزاری یا گله گذاری از جستار ، از امتیازدهی بهره ببرید.
◄ از فرستادن دیدگاه های همانند (تکراری) بپرهیزید.
◄ چنانچه پرسشی دارید آن را در انجمن پرسش و پاسخ برشمارید.
--------------------------------------------------------
√ مهرمیهن در ویرایش دیدگاه ها آزاد است.
√ دیدگاه های شما پس از بررسی نمایش داده می شود.


برگ نخست بزرگان ایران قطب الدین محمد شیرازی
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات


Your SEO optimized title